لە سەنگەرەوە بۆ سەنتەری لێکۆڵینەوە: بەرەو داڕشتنی گوتارێکی
ستراتیژی بۆ بزوتنەوەی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
پێشەکی
مێژووی جوڵانەوە سیاسییەکانی کوردستان، بە تایبەت لە سەدەی
ڕابردوودا، پڕە لە داستانەکانی قوربانیدان و خۆڕاگری، بەڵام هاوکات پڕیشە لە شکستی
سیاسی و ستراتیژی کە زۆر جار دەستکەوتە مەیدانییەکانی کردووەتە قوربانیی نەبوونی دیدێکی
ڕوون بۆ داهاتوو. وەک چاودێرێک کە لە نزیکەوە ئاگاداری کایەی سیاسیی هەرێمی کوردستان
بووم و ئێستا لە ڕوانگەی بەرپرسیارێتیی نەتەوەییەوە لە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەڕوانم،
هەست بە درزێکی گەورە دەکەم لە نێوان "خەباتی مەیدانی" و "بیری ستراتیژی"دا.
ئەم نووسینە هەوڵێکە بۆ نیشاندانی ئەو برینانەی کە هەمیشە بوونەتە هۆی ئەوەی کورد لە
لوتکەی سەرکەوتنی سەربازیدا، لە ڕووی سیاسییەوە تووشی پاشەکشە بێت.
یەکەم: تەڵەی "جەنگاوەری باش" و غیابی
"نەتەوەی خاوەن پڕۆژە"
یەکێک لە گەورەترین ئەو کێشانەی کە بەهۆی نەبوونی ستراتیژیست
لە ناو پارتە کوردییەکاندا دروست بووە، شێوازی خوێندنەوەی وڵاتانی جیهانە بۆ کورد.
کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و هێزە ئیقلیمییەکان، زۆر باش درز و کەلێنەکانی ناو کایەی سیاسیی
ئێمە دەخوێننەوە. ئەوان بەهۆی نەبوونی پلانێکی تۆکمە و یەکگرتووی نەتەوەیی، هەمیشە
کورد وەک "جەنگاوەرێکی باش" (Good Warrior) دەبینن،
نەک وەک "نەتەوەیەکی خاوەن ئامانج".
ئەم تێڕوانینە وای کردووە کە کورد لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا
تەنیا وەک "ئامراز" یان "هێزی بەکرێگیراوی کاتی" بۆ یەکلاییکردنەوەی
شەڕەکان سەیر بکرێت. کاتێک جەنگ تەواو دەبێت، چونکە کورد خاوەنی ستراتیژیستێکی سیاسی
نییە کە مەرجەکانی "قۆناغی دوای جەنگ" بسەپێنێت، بە ئاسانی لەسەر مێزی گفتوگۆ
پەراوێز دەخرێت. جیهان ڕێز لەو هێزە دەگرێت کە "پلان"ی هەیە، نەک تەنیا
"تفەنگ".
دووەم: تەنگژەی "وەلا و پسپۆڕی" لە ناو جەستەی
حیزبیدا
ئەو درزە گەورەیەی لە کایەی سیاسیی حیزبەکاندا دەبینرێت،
پەیوەستە بە پێشخستنی "وەلای حیزبی" بەسەر "لێهاتوویی زانستی"دا.
حیزبەکان لەبری ئەوەی ببنە دامەزراوەیەک بۆ ڕاکێشانی مێشکە درەوشاوەکان و پسپۆڕانی
بوارە جیاوازەکان، زیاتر پشت بەو کادرانە دەبەستن کە تەنیا دڵسۆزییان بۆ سەرکردایەتی
هەیە. ئەمەش دەبێتە هۆی پەراوێزخستنی نوخبەی ڕۆشنبیر و ئەکادیمی، و لە ئەنجامدا حیزب
لە عەقڵییەتێکی "ناپڕۆفیشناڵ"دا قەتیس دەمێنێت کە ناتوانێت زمانی سەردەم
و زمانی بەرژەوەندییە نێودەوڵەتییەکان تێبگات.
سێیەم: ئاڵێنگارییەکانی گواستنەوە لە شاخەوە بۆ دیپلۆماسی
ئەزموونی شاخ، سەرەڕای ئەوەی شەرعیەتێکی مێژوویی بە حیزبەکان
دەبەخشێت، بەڵام جۆرێک لە "عەقڵییەتی داخراو"ی بەرهەمهێناوە کە لەسەر بنەمای
فەرمانی سەربازی کار دەکات. یارییە نێودەوڵەتییەکان پێویستییان بە "هێزی نەرم" (Soft Power) هەیە. کێشەی سەرەکی
ئەوەیە کە زۆرێک لە حیزبەکان هێشتا جیهان تەنیا لە دیدی "دۆست و دوژمن"ەوە
دەبینن، لە کاتێکدا دیپلۆماسیی مۆدێرن لەسەر بنەمای "بەرژەوەندیی هاوبەش"
کار دەکات. غیابی ستراتیژیست لەم قۆناغەدا وای کردووە کە دوژمنانی کورد زۆر باشتر لە
ئێمە، هەنگاوەکانمان پێشبینی بکەن و پەرچەکردارەکانمان کۆنترۆڵ بکەن.
چوارەم: بۆچی شۆڕشەکانی کورد تووشی شکست دەبن؟
بە وردبوونەوە لە شکستی شۆڕشەکان، دەردەکەوێت کە هۆکارەکە
نەبوونی قوربانیدان نەبووە، بەڵکو "هەژاریی ستراتیژی" بووە:
نەبوونی ژووری بیرکردنەوە
(Think Tanks): بڕیارەکان زۆر جار کاردانەوەی کاتین
نەک بەرهەمی توێژینەوەی قووڵ.
کورد وەک کارتێکی فشار: بەهۆی نەبوونی لۆبییەکی پسپۆڕ،
کورد نەیتوانیوە لە "کارتێکی کاتی"یەوە خۆی بگوێزێتەوە بۆ "هاوبەشێکی
ستراتیژی".
دووبارەکردنەوەی هەڵەکان: نەبوونی ناوەندێکی لێکۆڵینەوە
کە وانە لە شکستەکانی ڕابردوو (وەک ئەزموونی رۆژئاوا و هەرێمی کوردستان ) وەربگرێت،
مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر داهاتووی ڕۆژهەڵات.
پێشنیارەکان بۆ دەربازبوون لەم چەقبەستووییە
بۆ ئەوەی هاوپەیمانێتییە نوێیەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
نەبنە تەنیا دووبارەبوونەوەی مێژوو، پێویستە ئەم گۆڕانکارییانە بکرێن:
بانگهێشتکردنی پسپۆڕان: دەبێت حیزبەکان دەرگاکانیان بۆ
ئەو کەسانە بکەنەوە کە "زانست و ستراتیژ"یان لایە، تەنانەت ئەگەر لە دەرەوەی
بازنەی حیزبیش بن.
گۆڕینی گوتاری جەنگاوەری بۆ گوتاری سیاسی: پێویستە جیهان
وا بمانبینێت کە خاوەنی پڕۆژەیەکین بۆ ئیدارەدانی دەوڵەت و کۆمەڵگا، نەک تەنیا گروپێک
کە توانای شەڕکردنی هەیە.
سوودوەرگرتن لە سەرمایەی مرۆیی دیاسپۆرا: بەکارهێنانی
ئەکادیمیستە کوردەکانی دەرەوە وەک "باڵی دیپلۆماسی و ستراتیژی" بۆ گەیاندنی
پەیامی کورد بە زمانێکی زانستی.
ئەنجامگیری
وەک چاودێرێک کە خەمی داهاتووی نەتەوە و نیشتیمانەکەمە،
دەڵێم: "ئازایەتی لە مەیداندا بەبێ ژیری لە سەر مێزی گفتوگۆ، تەنیا قوربانیدانێکی
بێ ئەنجامە". ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەبەردەم دەرفەتێکی مێژووییدایە، بەڵام بۆ بردنەوەی
ئەم یارییە، پێویستمان بە "شۆڕشێکی عەقڵی" هەیە. کاتی ئەوە هاتووە کە کورد
لە "جەنگاوەرێکی باش"ەوە ببێتە "ستراتیژیستێکی سەرکەوتوو"، بۆ
ئەوەی چیتر جیهان وەک کەرەستەی شەڕ سەیری نەکات، بەڵکو وەک نەتەوەیەکی خاوەن ماف و
پڕۆژە دانی پێدا بنێت.
