"سایە
نوور": گەڕانەوە بۆ کەرامەت لە سەردەمی تاریکیدا؛ بۆچی ئەم ڕۆمانە دەبێتە
میوانی هەموو ماڵێک؟
تایبەت بۆ ماڵپەڕی زێڕنووس
ڕۆمانی "سایە نوور"
(سێبەری ڕووناكی) تەنیا
چیرۆکێک نییە بۆ گێڕانەوە، بەڵکو نەخشەڕێگەیەکە بۆ تێپەڕاندنی ئەو قەیرانە ڕۆحی و
مرۆییەی کە مرۆڤی ئەمڕۆی تێکەوتووە. لە بەشی هەژدەهەمیدا بە ناونیشانی "ئایینی ژیان لە خاکی
ڕووناكیدا"،
ڕۆمانەکە دەبێتە مانیفێستێکی فەلسەفی بۆ بونیادنانەوەی مرۆڤی کورد لەسەر بنەمای
"حیکمەتی ئیشراق".
١.
قوتابخانەی بێ دیوار: شۆڕشێک لە
پەروەردەدا
لە "سایە نوور"دا، فێربوون تەنیا زانیاری
نییە، بەڵکو شێوازی ژیانە. نووسەر لەم بەشەدا جەخت لە پەرەپێدانی "قوتابخانەی بێ
دیوار" دەکات. ئەمە تەنیا مەجاز نییە، بەڵکو فەلسەفەیەکی پەروەردەییە کە
تێیدا دیوارە دەروونی و فیکرییەکان دەڕوخێن. لێرەدا، قوتابی فێری ئەوە دەبێت کە
نان تەنیا گەدە تێر ناکات، بەڵکو "پەیمان"ی مرۆڤە لەگەڵ خاک. نان ماچ
دەکرێت و بە دوو دەست دەدرێتە گەورەتر؛ ئەمە گەڕانەوەی "حورمەت"ە بۆ
وردەکارییەکانی ژیان.
٢.
زمان وەک تیشک، نەک وەک دێوەزمە
یەکێک لە خاڵە هەرە درەوشاوەکانی ئەم بەشە لە ڕۆمانەکە،
تێڕوانینیەتی بۆ "گفتوگۆ". لە جیهانێکدا کە زمانی سیاسەت و تۆڕە
کۆمەڵایەتییەکان پڕە لە دژوێن و سوکایەتی، "هیوا" (پاڵەوانی ڕۆمانەکە)
فێرمان دەکات چۆن "سڵاو" بکەینە تیشکێک بۆ ناو دڵی بەرانبەر. ئەمە تەنیا
ئەدەب نییە، بەڵکو "تەطهیر"ی زمانە لە توندوتیژی.
٣.
ئاشتکردنەوەی مێژوو: لە شنگالەوە بۆ
هەورامان
خوێنەر لەم ڕۆمانەدا گەشتێکی جوگرافی و ناسنامەیی
دەکات. نووسەر بوێرایەتی ئەوەی هەیە دەست بۆ برینەکان ببات؛ لە خۆڵەمێشی شنگالەوە
تیشکی ئومێد هەڵدەگرێت و دەیبات بۆ چیاکانی هەورامان. لێرەدا، ئایینە کۆنەکانی وەک
(ئێزدی، یارسان، زەردەشتی) وەک ڕەگ و ڕیشەی ئەم خاکە دەبینرێن، نەک وەک جیاکەرەوە.
"سایە نوور" هەوڵێکی ئەکادیمی و ئەدەبییە بۆ ئەوەی بڵێین: "ئێمە
هەموومان پارچەیەکین لەو خۆرە گەورەیەی کە ناوی کوردستانە."
بۆچی دەبێت "سایە نوور" بخوێنیتەوە؟
ئەم ڕۆمانە بۆ ئەو خوێنەرانەیە کە:
- بێزارن لە
ڕەشبینی: ئەگەر
دەپرسی "ئایا هێشتا ئومێدێک ماوە؟"، ئەم کتێبە وەڵامەکەت دەداتەوە.
- بەدوای
فەلسەفەی کوردییدا دەگەڕێن: یەکەمین
جارە بە شێوازێکی ئەدەبیی مۆدێرن، "حیکمەتی ئیشراق" و فەلسەفەی
سوهرەوەردی دەکرێتە هەوێنی ژیانی ڕۆژانەی مرۆڤی کورد.
- گرنگی بە
پەروەردە دەدەن: بۆ
هەر مامۆستا و دایک و باوکێک، ئەم کتێبە پڕە لە وانەی پڕاکتیکی بۆ
پەروەردەکردنی نەوەیەک کە کەرامەتی خۆی دەناسێت.
- تینووی
زمانێکی ئەدەبیی پاراون: زمان
لەم ڕۆمانەدا وەک ئاوی هەورامان ڕوون و وەک نانی گەرم بەتامە.
کۆتا پەیام:
"سایە
نوور" تەنیا کتێبێک نییە بخرێتە ڕەفەی کتێبخانەکان، بەڵکو چراخانێکە بۆ ناو
دڵی هەر خوێنەرێک کە دەترسێت لە تاریکی. ئەم ڕۆمانە کە ئێستا لە ژێر چاپدایە و بەم
زوانە دەگاتە دەستتان، بانگهێشتنامەیەکە بۆ ئەوەی بڵێین: "ژیان،
تەنیا ژیانکردنە لە ناو ڕووناكیدا."
چاودێری "زێڕنووس" بکەن بۆ زانینی کاتی بڵاوبوونەوەی ڕۆمانی "سایە نوور"... کتێبێک کە پێت دەڵێت: کەرامەتی تۆ، ڕووناكی جیهانە.
