سایەی نوور: داستانی تیشکێک لە دڵی
تاریکیدا
ڕۆمانی "سایەی نوور" تەنیا گێڕانەوەی جەنگ
و جینۆساید نییە، بەڵکوو سەفەرێکی مەعنەویی وفەلسەفییە لە نێوان خاک و ئاسمان، لە نێوان
ئازار و ئومێد. لە بەشی شەستەمی ئەم کاروانەدا، دەگەینە وێستگەیەکی پڕ لە شکۆ و
هەیبەت؛ وێستگەی ماڵاوایی فەرماندەیەک کە ناوەکەی خۆی (هورشید - خۆر) مانیفێستی
ژیانی بوو.
بەشی شەستەم: ئۆپەراسیۆنی دێرەزوور – فەرماندە هورشید
لە دڵی شەوەزەنگدا
دوو ڕۆژ لەمەوبەر، پەیوەندییەکی بەپەلە لە فەرماندەیی
گشتییەوە گەیشت؛ هورشید دەبێ بەرەو "دێرەزوور" بەڕێ بکەوێت. ئەو ناوچە
نائارامەی کە دەوترێت شانە نووستووەکانی داعش تێیدا خەریکی خۆڕێکخستنەوەن. شەوی
پێش ڕۆیشتن، هورشید بە چاوانی پڕ لە بڕیار و ئیرادەوە، ماڵاوایی لە "پیر
ڕۆشنا" و هاوڕێکانی کرد. زەردەخەنەیەکی هێمن لەسەر لێوی بوو، بەڵام لە
قووڵایی چاوەکانیدا گڕی بەرپرسیارێتی دەگەشایەوە.
لە یەکەم ڕۆژی ئۆپەراسیۆنەکەدا، هورشید و یەکینەکەی
چوونە گوندێکی دەوروبەری باشووری دێرەزوور. هێرشێکی کتوپڕ و برووسکەئاسا بووە هۆی
شەڕێکی قورس. بە فەرماندەیی لێهاتووانەی هورشید و هاوکاری دوو فەرماندەی دیکە (ژن
و پیاو)، هێزەکانی داعش گەمارۆ دران؛ ژمارەیەکی زۆریان کوژران و ئەوانی دیکەش بە
دیل گیران.
لە نێوان دیلەکاندا، چوار کچە ئێزدی هەبوون. بە
دەستێکی لەرزۆک و چاوێکی پڕ لە خەمەوە خۆیان ناساند. یەکێکیان بە ناوی
"شێلان" وتی: «کاتێک داعش لە ٢٠١٤ هێرشی کردە سەر شەنگال، تەمەنم ٩ ساڵ
بوو. ئێمەیان ڕفاند، فۆروتیانین... چەندین جار... من دە جار کڕین و فرۆشتنم پێوە
کرا، هەر جارێکیش دەستدرێژیم کرایە سەر. باوکمیان کوشت و دایکم چیتر نەبینییەوە...»
هورشید بێ وەستان فەرمانی دا بە پەلە بگوازرێنەوە بۆ
ناوەندە تەندروستی و دەروونییەکانی ڕۆژئاوا تا برینەکانی ڕۆحیان ساڕێژ بکرێت.
ئەو شەوە، شەڕڤانان لە دەوری یەک کۆبوونەوە. دەنگی
گۆرانییەکانی کۆبانی، هەڵپەڕکێ، زەردەخەنە لە ناو تاریکیدا و ئامێزگرتنێک کە ڕەنگە
دواین جار بێت. دواین ڕستەی هورشید پێش سپێدە ئەمە بوو: «ئێمە ژیان لە ناو خاکەوە
سەرلەنوێ بنیات دەنێینەوە... ئەگەر بە دەستی بەتاڵیش بێت.»
بەیانییەکەی، لە کاتی پووچەڵکردنەوەی بۆمبێکی چێندراو
لە دەوروبەری ماڵێکی چۆڵدا، تەقینەوەیەکی گەورە ڕوویدا. فەرماندە هورشید و
هاوسەنگەرێکی بە ناوی "ڕەفیق ئازاد" گیانیان بەخت کرد و چوونە کاروانی
نەمرانەوە.
لە بارەگای فەرماندەیی، شەڕڤانان بە بێدەنگی
ڕاوەستان. ئاڵای یەکینەکان هێنرایە خوارێ. دەنگی گریان نەدەهات، تەنیا چرپەیەکی
هێمن لە ناو بادا دەنگی دەدایەوە: «هورشید ڕۆیشت، بەڵام نوورەکەی... مایەوە.»
ماڵاوایی لە کۆبانی – بە خاک سپاردنی فەرماندە هورشید
هەواڵی شەهیدبوونی هورشید وەک هەورەبرووسکە لە
قامیشلۆدا دەنگی دایەوە. پیر ڕۆشنا، هیوا و کورۆژ شۆک ببوون. هیوا دەستبەجێ چوو بۆ
نەخۆشخانە تا سەر لە کچە ئێزدییە ڕزگاربووەکان بدات. فرمێسک لە چاوەکانیدا قەتیس
مابوو، بەتایبەت کاتێک زانی "دیلان" (یەکێک لە کچەکان)، خەڵکی شارەکەی
خۆی و خزمێکی دووری خۆیەتی لە شەنگال.
کوروژ لە گۆشەیەکدا دانیشتبوو، قورگی پڕ ببوو لە
گریانی بێدەنگ. وتی: «هورشید ڕۆیشت... بەڵام چوار کچ گەڕانەوە بۆ ژیان... ئەمەیە
سەرکەوتن.»
ڕۆژی دواتر، لە مەزاری شەهیدانی کۆبانی، هەزاران کەس
کۆببوونەوە. مەراسیمەکە بە ئامادەبوونی کەسایەتییە سیاسی، سەربازی و ئاینییەکان
بەڕێوە چوو. تەرمی هورشید لە ناو تابووتێکدا کە بە ئاڵای یەکینەکانی ژنان
پێچرابوو، لەسەر شانی هاوسەنگەرانی بەڕێ کرا.
پیر ڕۆشنا لەو ساتەدا وتی: «ئەو نەک لەبەر ڕق، بەڵکوو
لەبەر خۆشەویستی جەنگا. ڕێگاکەی، ڕووناکییە لە ناو تاریکیدا.»
دیلان، بە دەنگێکی لەرزۆک بەڵام بەبڕشتەوە وتی:
«هورشید بوو بە خوشکم... بوو بە دایکم... بوو بە تیشکێک لە ناو تاریکی تەمەنمدا.»
ئیشراق و ڕزگاری – تێڕامانی پیر ڕۆشنا و هیوا
بەیانی دوای ناشتنەکە، بێدەنگییەکی سەیر باڵی بەسەر
ماڵەکەدا کێشابوو. هیوا لای پەنجەرەکە ڕاوەستابوو. پیر ڕۆشنا چایی لێ دەنا. پاش
کەمێک لە حەوشە بچووکەکە لە ژێر دار زەیتوونەکەدا دانیشتن.
هیوا بە هێمنی وتی: «ئەو ڕۆیشت، بەڵام وەک بڵێی
بەشێکی ئێمەشی لەگەڵ خۆی برد.»
پیر ڕۆشنا وتی: «یان ڕەنگە بەشێکی خۆی لە ناو ئێمەدا
بەجێ هێشتبێت.»
هیوا پرسی: «ئەم ئازارە، ئەم شەهیدبوونە، تا کەی ؟»
پیر ڕۆشنا وەڵامی دایەوە: «لە حیکمەتی خەسرەوانیدا،
شەهیدبوون جۆرێکە لە تێپەڕین؛ تێپەڕین لە تاریکییەوە بۆ ڕووناکی. سوهرەوەردی
دەڵێت: 'ڕووناکی هەر شوێنێک بگرێتەوە، پەردەی تاریکی دەدڕێنێت.' شەهیدبوونی
هورشید، برینێکە کە تیشکی لێ دەچۆڕێت.»
هیوا وتی: «ئەی ئەو چوار کچە ئێزدییە؟»
پیر ڕۆشنا: «لە ڕزگاری ئەواندا، نوورێک شاردراوەتەوە.
ئێمە ئازار لەگەڵ ڕووناکیدا ئاوێتە دەکەین تا تاریکی بشکێنین. ئەوەی هورشید کردی،
ڕەنگدانەوەی هەمان حیکمەتە: گەڕاندنەوەی ڕووناکی بۆ ئەو شوێنەی تاریکی تێیدا زاڵە.»
وەسیەتنامەی نوور – دوا وتەکانی فەرماندە هورشید
پێش ڕۆیشتن بۆ دێرەزوور، هورشید لە بێدەنگی شەودا،
دەفتەرێکی بچووکی لە گیرفانی دەرهێنا و بە خەتێکی لەرزیو بەڵام ڕوون، ئەم
کلماتانەی نووسی؛ وەسیەتێک بۆ نەوەکانی داهاتووی کورد:
«من، هورشید، کچی هەر چوار ڕەگەزی ئاو و با و
ئاگر و خاک، کچی هەر چوار پارچەی کوردستان، کچی لالش و قوتابی ئیشراق و یادوەری
ئازار، چەند ئامۆژگارییەکم بۆ ئێوە هەیە:
１. وەفادار بمێننەوە بۆ یەزدانی
مەزن و
پەیوەندی نێوان مرۆڤ و سروشت؛ چونکە یەکانگیری لەگەڵ گەردوون، یەکەم ئاینی
ڕزگارییە.
٢. تەبایی
و یەکگرتوویی وەک
گیانتان بپارێزن. ڕق و دووبەرەکی نەخۆشییە کۆنەکانی نەتەوەکەمان بوون؛ کاتی
دەرمانە، نەک دووبارەکردنەوە.
٣. زانست،
شمشێری سەردەمی ئێمەیە. بێ زانست، دوژمن لە جلی دۆستدا هێرش دەکات. بخوێننەوە،
بنووسن و بپرسن.
٤. بۆ نان و
بەرژەوەندی کاتی، پشت مەکەنە خوێنی
شەهیدان. هەر مامەڵەیەک
لەگەڵ ستەم، ئەو کۆت و زنجیرەیە کە هەزار ساڵ دوای خستین.
٥. خیانەت بە
هەر شێوەیەک بێت، دڵڕەقانەترین جۆری مردنە؛ نەک تەنیا مردنی مرۆڤێک، بەڵکوو مردنی
ئامانجێک.
٦. هاوڕێی
زانا، باشترە لە سوپایەکی نابینا. لەوانە
فێربن کە بێ فیز و بێ درۆ و بێ چاوچنۆکی دەجەنگن.
٧. ئەگەر بتانەوێت
وەک گەڵا بن لە بەر دەم بادا، هەمیشە دیل دەبن؛ بەڵام ئەگەر ڕەگ
داکوتن، دەبن بە چیا.
٨. من هیچ مافێکم
بەسەر کەسەوە نییە، تەنیا ئەوەی خودا دەیزانێت. ئەگەر کەسێک مافی بەسەر منەوە
هەیە، با لە بنەماڵەکەم وەری بگرێتەوە.
٩. ئەو شوێنەی ناوم
بردووە، بیکەن بە نەخۆشخانە
و قوتابخانە. داهاتوو دەبێ لە
ناو خاکدا بچێنرێت.
١٠.
تا یەکگرتوو نەبن، خۆر
هەڵنایەت. ستەم هەرگیز
نامێنێتەوە، ئەمە بەڵێنی ئیشراقە.
نوور لەگەڵتان بێت، ئەگەر لە دڵی تاریکیدا ڕاوەستن.
ئەم وەسیەتە ماڵاوایی نییە، بەڵکوو پەیمانێکە بەرەو ڕزگاری.»
بۆ کرینی ئەو بەرهەمە سەردانی ئەم لینکە بکەن.
https://arzan.se/product/sayeh-noor-alan-omarzadeh/
