مانیفێستۆی نوور لە جەرگەی زوڵمەتدا: خوێندنەوەی
ستافی زێڕنووس بۆ رۆمانی "سایە نوور"
رۆمانی "سایە نوور" لە
وێستگەی شەستەمینیدا، دەگاتە "لووتکەی دراماتیکی" و "تەجەللیی
مەعریفی". ئەم بەشە کە گێڕانەوەی کۆتا جەنگ و شەهادەتی فەرماندە هورشیدە،
تاقیگەیەکە بۆ تێهەڵکێشکردنی چوار ڕەهەندی بنەڕەتی: مێژوو،
فەلسەفە، عیرفان و ئیشراق.
١.
فەلسەفەی ئیشراق: کاتێک "خۆر"
دەبێتە قوربانی بۆ "ڕووناکی"
لە دیدگای ستافی زێڕنووسەوە، ناوی "هورشید"
(خۆر) بە ڕێکەوت هەڵنەبژێردراوە. لە فەلسەفەی ئیشراقیی (سوهرەوەردی)دا، جیهان
گۆڕەپانی ململانێی "نوور" و "زوڵمەت"ە. هورشید لەم رۆمانەدا
تەنها فەرماندەیەکی سەربازی نییە، بەڵکو "سالیک"ێکی ڕێگای حەقیقەتە.
شەهادەتی ئەو لە دێرەزوور (کە هێمای تاریکترین خاڵی مێژووی هاوچەرخە بە دەست
داعشەوە)، ساتی یەکگرتنەوەی تیشکە لەگەڵ سەرچاوەی ئەزەلی. وەک پیر ڕۆشنا دەڵێت: "ئەو
نە ڕۆیشت، بەڵکو تیشکەکانی لە ناو ئێمەدا چاند".
ئەمە گۆڕینی مەرگی فیزیکییە بۆ بوونێکی
میتافیزیکیی بەردەوام.
٢.
عیرفانی شۆڕشگێڕانە: لە خانەقاوە بۆ
سەنگەر
ئەم بەشەی رۆمانەکە وێنەیەکی نوێ لە عیرفان پێشکەش
دەکات. عیرفان لێرەدا نەک هەر گۆشەگیری و سۆفیگەرێتییەکی پاسیڤ نییە، بەڵکو
عیرفانێکی "ئاکتیڤ" و مەیدانییە. ڕزگارکردنی چوار کچی ئێزدی لە لایەن
هورشیدەوە، تەواوکەری ئەو ڕێوڕەسمە عیرفانییەیە کە لە جەمخانە و لای پیر ڕۆشنا
دەستی پێکردبوو. لە "سایە نوور"دا، ئازادکردنی مرۆڤ لە کۆیلایەتی،
بەرزترین پلەی پەرستن و گەیشتنە بە "نوورالنوار".
٣.
برینی مێژوویی: شنگال وەک هێمای ستەم
ستافی ئێمە پێی وایە هێزی ئەدەبیی ئەم رۆمانە
لەوەدایە کە برینە مێژووییەکان (کۆیلەکردنی ژنانی ئێزدی) ناکاتە تەنها کەرەستەی
گریان، بەڵکو دەیکاتە وزەیەک بۆ بەرگری. چیرۆکی "شێلان" کە دە جار کڕین
و فرۆشتنی پێوە کراوە، دەبێتە "ئاوێنەیەک" بۆ ویژدانی خوێنەر. لێرەدا
رۆمانەکە ئەرکی "مێژوونووسیی جێگرەوە" دەبینێت؛ ئەوەی مێژوونووسان بە
وشەی سارد دەینووسنەوە، "سایە نوور" بە خوێن و گۆشت و هەست دەیگێڕێتەوە.
٤.
وەسیەتنامەی نوور: گرێبەستێکی نەتەوەیی و
ئەخلاقی
ئەو دە خاڵەی فەرماندە هورشید نووسیویەتی، تەنها
وەسیەتێکی سادە نین، بەڵکو **"دەستوورێکی فەلسەفی"**ن بۆ ڕزگاریی
نەتەوەیەک.
- کاتێک جەخت
لە "دانش"
(زانست) دەکاتەوە
وەک شمشێر، رۆمانەکە دەمانباتەوە بۆ سەر ئەو باوەڕەی کە جەهل سەرچاوەی هەموو
تاریکییەکانە.
- کاتێک
داوای "یەکێتی" دەکات،
ئاماژە بە دەردە کۆنەکەی کورد (پەرتەوازەیی) دەکات و چارەسەرەکەی لە
"حیکمەتی ئیشراقی"دا دەبینێتەوە کە هەمووان یەک تیشکن لە یەک خۆر.
بۆچی خوێندنەوەی "سایە نوور" پێویستییەکی
فەرهەنگییە؟
ئێمە لە ستافی زێڕنووس خوێندنەوەی ئەم رۆمانە بە گرنگ
دەزانین چونکە:
١. ئاشتکردنەوەی
فەلسەفە و ئەدەبە: خوێنەر
تەنها چێژ لە چیرۆکەکە نابینێت، بەڵکو فێری بنەماکانی فەلسەفەی خوسرەوانی و
ئیشراقی دەبێت.
٢. زیندووکردنەوەی
شکۆی ژن: رۆمانەکە
ژن تەنها وەک قوربانی نابینێت، بەڵکو وەک فەرماندە (هورشید) و وەک نیشتمان وێنای
دەکات.
٣. چارەسەری
دۆخی ئێستا: لە
کاتێکدا نائومێدی باڵی بەسەر زۆربەی جومگەکاندا کێشاوە، "سایە نوور"
پەیامی "مانەوەی ڕووناکی"مان پێ دەگەیەنێت.
کۆتا وتەی ستافی زێڕنووس:
رۆمانی "سایە نوور" تەنها
پەرتووکێک نییە بخرێتە کتێبخانەوە، بەڵکو مەشخەڵێکە بۆ هەر کەسێک کە دەیەوێت لە
ناو تاریکییەکانی مێژوودا، شوێنپێی ڕووناکی و حەقیقەت هەڵبگرێت. وەک چۆن لە کۆتایی
بەشەکەدا هاتووە: "هورشید
ڕۆیشت، بەڵام نوورەکەی... هەمیشەیی بوو." ئەم
رۆمانە بانگهێشتنامەیەکە بۆ ئەوەی هەریەک لە ئێمە ببینە هەڵگری بەشێک لەو نوورە.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر