سه‌شنبه، اردیبهشت ۱۵، ۱۴۰۵

گەشتێک لە نێوان سێبەر و نووردا: خوێندنەوەیەکی فەلسەفی بۆ ڕۆمانی "سێبەری ڕووناکی"

 

گەشتێک لە نێوان سێبەر و نووردا: خوێندنەوەیەکی فەلسەفی بۆ ڕۆمانی "سێبەری ڕووناکی"

تێڕامانێک لە بەشی سێیەم (تەلاری ئاوێنەکان)

لە کاتێکدا مرۆڤی هاوچەرخ لە نێو جەنجاڵی تەکنەلۆژیا و ونبوونی مانادا دەناڵێنێت، ڕۆمانی "سێبەری ڕووناکی" (سایە نور) لە نووسینی نووسەر (ئالان عومەرزادە)، وەک پڕۆژەیەکی فیکری و ئەدەبیی قووڵ دێتە کایەوە. ئەم ڕۆمانە کە بڕیارە بەم زوانە بکەوێتە بەردیدی خوێنەران، تەنها گێڕانەوەی چیرۆکێک نییە، بەڵکو زیندووکردنەوەی فەلسەفەی "ئیشراق"ی شیخی شەهید (سوهرەوەردی)یە لە قاڵبێکی ئەدەبیی مۆدێرندا.

تەلاری ئاوێنەکان: تاقیگەی ناسنامە

لە بەشی سێیەمی ئەم بەرهەمەدا، لەژێر ناوی "تەلاری ئاوێنەکان"، نووسەر خوێنەر دەباتە نێو قووڵترین کێشەی "بوونناسی" (Ontology). پاڵەوانەکە ڕووبەڕووی هەزاران ئاوێنە دەبێتەوە؛ ئەم ئاوێنانە گوزارشتن لەو "فرە-ناسنامەیی"یەی کە مرۆڤی مۆدێرن پێوەی دەناڵێنێت. لە جیهانی ئەمڕۆدا، کە سۆشیاڵ میدیا و وێنە دەستکردەکان برەویان هەیە، مرۆڤ لە نێوان وێنە جیاوازەکانی خۆیدا (خەمگین، مەغروور، جەنگاوەر) ون بووە.

ئالان لە ڕێگەی دەنگی "شیخی ئیشراق"ەوە، پەیامێکی فەلسەفیی گرنگ ئاڕاستەی تاکی کورد دەکات: "ئەگەر خۆت نەناسیت، دەبیتە دیلی ئەو وێنەیەی کە ئەوانی تر بۆیان کێشاویت." ئەمە ڕەخنەیەکی توندی "سۆسیۆ-فەلسەفی"یە بۆ کۆمەڵگایەک کە زۆرجار ناسنامەی تاکەکانی لەسەر بنەمای قەزا و قەدەر و دیدگای دەرەکی بونیاد دەنێت.

تێپەڕین لە "خۆ" بەرەو "حەقیقەت"

خاڵی وەرچەرخان لەم دەقەدا، "ئاوێنە خاڵییەکە"یە. لە ڕوانگەی ئەکادیمییەوە، ئەمە ئاماژەیە بۆ قۆناغی "تەجرید" (Abstraction)؛ واتە داماڵینی مرۆڤ لە هەموو ئەو سیفەت و ناسنامە کاتییانەی کە جیهانی مۆدێرن بەسەریدا سەپاندووە. پاڵەوانەکە کاتێک دەتوانێت "نوری نەفس"ی خۆی ببینێت، کە بوێریی ئەوەی هەبێت لە وێنە ڕووکەشەکان تێپەڕێت.

بۆ خوێنەری کورد، ئەم ڕۆمانە دەستپێکی گەشتێکی نوێیە. لە ناوەڕاستی قەیرانە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا، "سێبەری ڕووناکی" پێمان دەڵێت کە ڕێگای ڕزگاری لە "دەرەوە" نییە، بەڵکو لە "ناوەوە" و لە تێپەڕبوون لەو "سێبەرە" تاریکانەوە دەست پێدەکات کە مێژوو لە دەروونماندا دروستی کردوون.

بۆچی دەبێت ئەم ڕۆمانە بخوێنینەوە؟

1. زیندووکردنەوەی مێژوو و کەلەپوور: ئالان عومەرزادە توانیویەتی فەلسەفەی ئیشراق و ئایینە دێرینەکانی کورد کە بەشێکی گرنگن لە مێژووی فیکری ناوچەکە، بە زمانێکی پاراو و مۆدێرن دابڕێژێتەوە.


٢. دیالۆگی فەلسەفی: ڕۆمانەکە تەنها وەسف نییە، بەڵکو دیالۆگێکی بەردەوامە لەگەڵ خوێنەر دەربارەی مانا، شوناس،بوون، و ڕووناکی.


٣. هاوچەرخبوون: سەرەڕای کەششی مێژوویی و عیرفانییەکەی، بەڵام تەواو لەگەڵ دەردەدەروونییەکانی مرۆڤی ئەمڕۆی کوردستان و جیهان دەگونجێت.


چاوەڕوان بن...


ڕۆمانی "سێبەری ڕووناکی" (سایە نور)؛ گەشتێک بۆ دۆزینەوەی ئەو ڕووناکییەی لە ناو دڵی تاریکیدا شاراوەتەوە. بەم زوانە  لە کتێبخانەکان دەستدەکەوێت.

هەنگاو بنێ بۆ ناو تەلاری ئاوێنەکان و وێنە ڕاستەقینەکەی خۆت بدۆزەرەوە.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر