کاتێک مێژوو لە شوێنی کاردا دەبنە میوان: ڕووبەڕووبوونەوەی دوو نەتەوە لە نێوان ستەم و ناسنامەدا
ئەمڕۆ لە شوێنی کارەکەمدا، ڕووداوێکی سادە بووە هۆی
هەڵدانەوەی لاپەڕە قورسەکانی مێژوو. کاتێک لەگەڵ کەسێکی فەلەستینیدا کۆبوومەوە و
ئەو پرسیارە باوەی لێکردم: "خەڵکی کوێیت؟"، وەڵامەکەم تەنها جوگرافیا
نەبوو، بەڵکو گوزارشت بوو لە برینێکی کراوە. گوتم: «من کوردم، لەو بەشەی کوردستان
کە لە ناو سنوورە سیاسییەکانی ئێراندایە. »
ئەو ساتەی ناوی "ئێران"م هێنا، بروسکەیەک
لە خۆشحاڵی لە چاوەکانیدا درەوشایەوە. ئەو بەو دیدە سەیری تارانی دەکرد کە
ئایدۆلۆژیاکەی بۆی کێشاوە؛ وەک "قەڵایەک دژی ئەمریکا و ئیسرائیل". لای
ئەو، ڕژێمی ئێران سیمبولی بەرگری بوو، بەڵام لای من، ئەو ناوە تەنها مانای سێدارە،
زیندان و سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەییەکەم بوو. لێرەدا یەکەم پێکدادانی فەلسەفیمان
دەستی پێکرد: "چۆن
دەکرێت مرۆڤێک بۆ ئازادیی خۆی بجەنگێت، بەڵام ستایشکەری جەلادی نەتەوەیەکی تر بێت؟"
وەک هانا
ئارێنت (Hannah Arendt) دەڵێت: "ئایدۆلۆژیا
دەتوانێت واقیع لە مرۆڤ بشارێتەوە." فەلەستینییەکە تەنها ئەو واقیعەی دەبینی کە لەگەڵ بەرژەوەندییە
سیاسییەکانی ئەودا دەگونجا، نەک ئەو واقیعە تفت و تاڵەی کە مرۆڤی کورد ڕۆژانە
ئەزموونی دەکات.
پاشان پرسیارێکی ڕەوانە کردم کە برینە کۆنەکانی
کولاندەوە: «بۆچی کورد ئەوەندە بێزیان لە عەرەب دەبێتەوە و خۆشیان ناوێن؟»
ئەم پرسیارە بۆ من تەنها پرسیارێکی سادە نەبوو، بەڵکو
"تۆمەتبارکردنی قوربانی" بوو. لە وەڵامدا، مێژووم بۆ کێشایەوە، نەک وەک
چیرۆک، بەڵکو وەک بەڵگەنامەیەکی زیندوو. پێم گوت:
ئێمە وەک گەلی کورد، جینۆسایدی
"ئەنفال" و "هەڵەبجە"مان ئەزموون کردووە. ئەوەی ئێمەی کوشت،
ئەو سەرکردە عەرەبانە بوون کە ڕۆژگارێک جێی شانازیی ئێوە بوون و وەک
"پاڵەوانی نەتەوەیی" چەپڵەتان بۆ لێدەدان. کاتێک کیمیایی بەسەر منداڵانی
ئێمەدا دەبارا، شەقامی عەرەبی نەک هەر هاوسۆز نەبوو، بەڵکو بێدەنگییەکی مەرگبار و
تەنانەت پاڵپشتییەکی جەماوەری بۆ سەدام حوسێن هەبوو.
ئەمە پەیوەندی بە "ڕق"ەوە نییە، بەڵکو
پەیوەندی بە "زاکیرەی
جەمعی" (Collective Memory) وەک مۆریس هالبواکس باسی دەکات، هەیە. ئێمە چۆن دەتوانین
جەلادەکانمان خۆش بوێت؟ چۆن دەتوانین هاوسۆز بین لەگەڵ ئەو ئەقڵییەتەی کە لە
سووریا و عێراق، خاک و ژیانی ئێمەی وێران کرد و ناوی نا "سەرکەوتن"؟
بۆ وەڵامدانەوەی ئەو، گەڕامەوە بۆ فەلسەفەی تیۆدۆر
ئەدۆرنۆ کە
دەڵێت: "دواى
ئاوشویتس (جینۆساید)، مرۆڤایەتی دەبێت شێوازێکی نوێ لە ئەخلاق پەیڕەو بکات." منیش
پێم گوت: تا ئەو کاتەی ئێوە وەک نەتەوەیەکی دراوسێ، بە فەرمی دان بەو تاوانانەدا
نەنێن کە بە ناوی ئێوەوە بەرانبەر ئێمە کراوە، و تا ئەو کاتەی هاوسۆزیتان بۆ ڕژێمە
سەرکوتکەرەکان لە هاوسۆزیتان بۆ مرۆڤی چەوساوە زیاتر بێت، ناتوانن داوای خۆشەویستی
لە ئێمە بکەن.
وەک مارتن
لۆتەر کینگ دەڵێت: "زوڵم
لە هەر شوێنێک بێت، هەڕەشەیە بۆ سەر دادپەروەری لە هەموو شوێنێک."
ئازادیی فەلەستین ناتوانێت لەسەر تەرمی منداڵی کورد و
بە پاڵپشتی جەلادەکانی ئێمە بونیاد بنرێت. ناتوانن داوای ئازادی بکەن کاتێک بۆنی
"گازی سارین" و "سێدارە" لە هەناسەی ئەو ڕژێمانە دێت کە ئێوە
پێیان سەرسامن.
لەم گفتوگۆیەدا، من تەنها بەرگریم لە نەتەوەکەم
نەکرد، بەڵکو ڕووبەڕووی ئەو "دوو فاقییە ئەخلاقییە" بوومەوە کە ساڵانێکی
زۆرە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی وێران کردووە. ئێمە چاوەڕێی سۆز نین، ئێمە داوای
"دادپەروەریی مێژوویی" و "دانپێدانان" دەکەین.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر