شەریعەتی بێعەشق و عەقڵی بێنوور: گەشتێک لە نێوان
چەقین و ڕووناکبوونەوەدا
خوێندنەوەیەک بۆ بەشی پێنجەمی ڕۆمانی "سێبەری
ڕووناکی" – نووسینی: ئالان عومەرزادە
لە قووڵایی مێژووی فیکری ئیسلامی و ڕۆژهەڵاتیدا،
هەمیشە ململانێیەک لە نێوان سێ جەمسەردا هەبووە: "دەق (نەقڵ)"،
"عەقڵ" و "دڵ". نووسەر لە بەشی پێنجەمی ڕۆمانی سێبەری
ڕووناکیدا، ئەم کێشە مێژووییە دەباتەوە سەر
کانییە سەرەکییەکەی و لە ڕێگەی کارەکتەری "شێخی ئیشراق"
(سوهروەردی)یەوە، نەشتەرگەرییەک بۆ عەقڵی سڕبوو و شەریعەتی بێڕۆح دەکات.
١.
تەلارە تاریکەکە: زیندانی دەق و قەفەسی
قیاس
لە دەستپێکی ئەم بەشەدا، نووسەر وێنای دوو جەمسەری
سەرەکی دەکات کە مرۆڤایەتییان دووچار لەتبوون کردووە:
- فەقیهـی
(نوێنەری شەریعەتی ڕووت): ئەو
کەسەی کتێبی لە باوەش گرتووە بەڵام نایخوێنێتەوە، تەنیا فەتوا دەدات. لای
ئەو، خودا نەک هەر لە ئاسمانەکان، بەڵکو لە ناو لاپەڕە کۆنەکاندایە و
پەیوەندییەکەی لەگەڵ ئینسان تەنیا پەیوەندیی "دادوەر و تاوانبار"ە.
- فەیلەسوف (نوێنەری عەقڵی وشک): ئەو کەسەی دەیەوێت بە پێوەرە سنووردارەکانی لۆژیک، بێسنووریی بوون بپێوێت. ئەویش وەک فەقیهەکە لە زیندانێکی تری "وشە"دایە.
٢.
فەلسەفەی ئیشراق: ئەڵقە بێسەروشوێنەکە
هاتنە ناوەوەی "شێخی ئیشراق" وەک کارەکتەرێکی ڕێبەر، تەنیا ئامادەییەکی مێژوویی نییە، بەڵکو ئامادەییەکی "فەلسەفی"یە. سوهروەردی لێرەدا پەیامێک دەدات کە ناوۆکی ئەم بەشەیە: "شەریعەت بێ دڵ، تەنیا قازییە و عەقڵ بێ نوور، تەنیا زیندانە."
ئەمە ئەو وانە گەورەیەیە کە ڕۆمانەکە
فێرمان دەکات؛ کە مەعریفە نەک تەنیا بە خوێندنەوەی دەق (نەقڵ) و نەک تەنیا بە
چوارچێوەی لۆژیک (عەقڵ) تەواو نابێت، بەڵکو پێویستی بەو "تریفە"یە هەیە
کە ناوی "عەشق" یان "ئیشراق"ە.
٣.
واقیعی کوردستان: ئایدیۆلۆژیای هاوردە و
تەڵەی "نەقڵ"
ئەم بەشەی ڕۆمانەکە، ڕەخنەیەکی توند و شاراوەیە لەو
دۆخە مەعریفییەی ئێستا لە کوردستاندا باڵادەستە. زۆرێک لەو گوتارە ئایینییانەی
ئێستا بە نەوەی نوێ دەدرێت، گوتارێکی "هاوردەکراو" و "بێڕۆح"ە.
ئەو مەلایانەی کە نووسەر ئاماژەیان پێدەدات، هاوشێوەی
ئەو فەقیهە قەڵس وتورەن کە لە تالارەکەدا دانیشتوون؛ ئەوان شەریعەتێکیان پێیە کە
هیچی لە کلتوور، جوانی و ڕەسەنایەتیی نەتەوەی کورد تێدا نییە. ئەوان ئایینیان
کردووە بە ئامرازێک بۆ قەزاوتکردن نەک بۆ ڕێنمایی.
کاتێک ئایین لە "عەشق" و
"عیرفان" و "ئیشراق" دادەماڵرێت، دەبێتە ئایدیۆلۆژیایەکی وشک
کە نەک هەر ناتوانێت کێشەکانی نەتەوەیەک چارەسەر بکات، بەڵکو دەبێتە بەربەست لە
بەردەم گەشەی عەقڵیشدا.
٤.
وانەی ڕۆمانەکە: ئاشتیی نێوان عەقڵ و
شەریعەت
کۆتایی بەشەکە کە بە "ئاشتی" و
"داخستنی کتێبەکان بۆ بینینی نوور" دێت، وانەیەکی قووڵە بۆ خوێنەری
کورد. نووسەر دەڵێت:
- هەر
ئایدیۆلۆژیایەک ئەگەر نەتوانێت لەگەڵ "ڕۆحی مرۆڤ" و
"ڕەسەنایەتی نەتەوە"دا تێکەڵ ببێت، دەبێتە بارێکی گران.
- تاکە ڕێگە
بۆ ڕزگاربوون لەو سەرلێشێواوییەی کە جەماعەتی
مەلاکانی ئێستا خوڵقاندوویانە، گەڕانەوەیە بۆ ئەو "نوور"ەی کە عەقڵ
ڕووناک دەکاتەوە و شەریعەت لە قەفەسی وشکەوە دەکات بە ڕێگای عەشق.
دەرەنجام
بەشی پێنجەمی "سێبەری ڕووناکی" تەنیا گێڕانەوەی چیرۆکێک نییە، بەڵکو مانیفێستێکی فەلسەفییە بۆ دووبارە پێناسکردنەوەی "ئیمان" و "فیکر". ئالان لێرەدا پێمان دەڵێت کە کورد بۆ ئەوەی لەم قەیرانە مەعریفییە ڕزگاری بێت، پێویستی بە گوتارێکی "ئیشراقی" هەیە؛ گوتارێک کە عەقڵی هەبێت بۆ تێگەیشتن، شەریعەتی هەبێت بۆ پاراستنی بەهاکان، بەڵام "عەشق"ی هەبێت بۆ ئەوەی نەکەوێتە تەڵەی توندڕەوی و جەهلەوە.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر