دیالێکتیکی عەقڵ و ئەفسانە: ڕزگارکەری غەیبی و بنبەستی سیاسی
لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا
پێشەکی: ململانێی دوو جیهانبینی
لە جەرگەی ژاوەژاوی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، مرۆڤایەتی
لە نێوان دوو جەمسەری دژبەیەکدا دەژی: جەمسەری "ئەقڵانییەتی
مرۆڤگەرایانە" کە بڕوای بە توانای مرۆڤ هەیە بۆ گۆڕینی چارەنووس، و جەمسەری
"چاوەڕوانیی پاستیڤ" کە داهاتوو دەسپێرێتە دەستی هێزێکی غەیبی. ئەم
پێکدادانە تەنیا باسێکی تیۆری نییە، بەڵکو بزوێنەری سەرەکیی ئەو کارەساتە
سیاسییانەیە کە ناوچەکە، بە تایبەت ئێران و کوردستان، دەپوکێنێتەوە.
یەکەم: فەلسەفەی "خراپتر، باشترە" و تیۆلۆژیای
ئاژاوە
یەکێک لە مەترسیدارترین وەرچەرخانە فیکرییەکانی سەدەی بیست و
یەک لە ناوچەکەدا، گۆڕینی چەمکی "ڕزگارکەر"
(Messianism) بوو لە هیوایەکی دەروونییەوە بۆ "ستراتیژێکی
سیاسی". لە فیکری سیاسیی هەندێک ڕەوتی توندڕەودا، چەمکی "تمهید"
(زەمینەسازی) بۆ هاتنی ڕزگارکەر، مانایەکی مەترسیداری وەرگرتووە. لێرەدا لۆژیکێکی
پێچەوانە کار دەکات: ئەگەر مەرجی هاتنی ڕزگارکەر تەشەنەسەندنی زوڵم و نادادی بێت،
کەواتە "بەرهەمهێنانی زوڵم" دەبێتە ئەرکێکی پیرۆز!
لەم ڕوانگەیەوە، کوشتار، هەژاری و وێرانکاری وەک
"پێویستییەکی مێژوویی" دەبینرێن. ئەمە ئەو شوێنەیە کە ئایین لە
"پەیامی ئەخلاقی" دادەماڵرێت و دەکرێتە "ئامرازێکی وێرانکەر"
بۆ مانەوەی دەسەڵاتە تۆتالیتارەکان.
دووەم: لۆژیکی مرۆڤگەرایی بەرانبەر بە میتافیزیکای سیاسی
لە ڕوانگەی فەلسەفەی مۆدێرنەوە (بە تایبەت فیکری کانت و
هێگڵ)، مرۆڤ کاتێک دەبێتە "بکەری مێژوو" کە عەقڵ وەک تاکە دادوەر قبوڵ
بکات. ئەو کێشەیەی لە سیستمی سیاسیی ئێران و بەشێک لە ناوچەکەدا دەبینرێت، بریتییە
لە "دزینی ئیرادەی مرۆڤ". کاتێک دەسەڵات شەرعیەتی خۆی لە غەیبەوە
وەردەگرێت، نەک لە دەنگی گەل، ئەوا هیچ بەرپرسیارێتییەک لە ئەستۆ ناگرێت. لەم
دۆخەدا، نادادی نابێتە نیشانەی شکست، بەڵکو دەبێتە نیشانەی "نێزیکبوونەوەی
کاتی گەورە". ئەمە بنبەستێکی ئەپستیمۆلۆژییە (ناسین ناسی) کە تێیدا عەقڵ
دەکوژرێت تاوەکو ئەفسانە بژی.
سێیەم: کوردستان و قوربانیبوونی لە نێوان ئایدیۆلۆژیاکاندا
کوردستان، وەک ناوەندی جوگرافی و سیاسیی ئەم ململانێیە،
زۆرترین باجی ئەم "تیۆلۆژیا ئاژاوەگێڕە" دەدات. لە لایەکەوە لەژێر
گوشاری ناسیۆنالیزمێکی ئایینیی دایە کە دەیەوێت جیهان وێران بکات تا ڕزگارکەر بێت،
لە لایەکی تریشەوە هەوڵ دەدات مۆدێلێکی عەقڵانی و مرۆیی بۆ ژیان دابتاشێت.
تراجیدیای کورد لێرەدا ئەوەیە کە دەبێت لەناو جەنگێکدا بەرگری لە "ژیان"
بکات کە بەرانبەرەکەی "خولیای مردن و کاولکاریی" هەیە و وەک دەستکەوتی
پیرۆز سەیری دەکات.
چوارەم: بەرەو ڕزگاریی عەقڵانی
ڕزگاریی ڕاستەقینەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دەستی
"ڕزگارکەرێکی دەرەکی" نییە، بەڵکو لە "گەڕانەوە بۆ عەقڵ"
دایە. مرۆڤی ئەم ناوچەیە پێویستی بەوەیە بزانێت کە:
1.
مێژوو پڕۆسەیەکی مرۆییە: زوڵم قەدەری خودا نییە،
بەڵکو بەرهەمی سیستمی سیاسیی هەڵەیە.
2.
دادپەروەری
"پڕۆژەیە" نەک "پەرجۆ": دادپەروەری بە یاسا،
دیموکراسی و زانست بەدی دێت، نەک بە چاوەڕوانییەکی پاسیڤانە.
3.
ئەخلاقی مرۆیی: هیچ ئامانجێکی غەیبی و
پیرۆز، ڕەوایی ناداتە ڕشتنی دڵۆپێک خوێنی مرۆڤێکی بێتاوان.
ئەنجامگیری:
ئەو میتۆدەی ئێستا لە هەندێک ناوەندی بڕیاردانی ناوچەکەدا
پەیڕەو دەکرێت، کە بریتییە لە پەرەپێدانی زوڵم بۆ خێراکردنی هاتنی ڕزگارکەر، هیچ
نییە جگە لە "خۆکوشتنی بەکۆمەڵی مێژوویی". تەنیا ڕێگەی دەربازبوون،
جیاکردنەوەی پیرۆزییە ئایینییەکانە لە کایەی سیاسی و گەڕانەوەیە بۆ ئەو
"لۆژیکە"ی کە پێی وایە مرۆڤ خۆی سەروەری چارەنووسی خۆیەتی. ڕزگارکەری
ڕاستەقینە، ئەو عەقڵە ئازادەیە کە زنجیری ئەفسانە دەپچڕێنێت و ژیان لەسەر زەوی بە
هاوسەنگی بونیاد دەنێتەوە.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر