لەرەلەری ڕەسەنایەتی: گەشتێک لە
جەنگەڵەکانی "بانتۆ"وە بۆ لووتکەکانی زاگرۆس
نووسینی: ستاڤی زێڕنووس
لە سەردەمێکدا کە تەمومژی
ئایدیۆلۆژیا هاوردەکان و تارماییە مادییەکانی ڕۆژئاوا، چاوی تاکی کوردیان کوێر
کردووە، پێویستە جارێکی تر چرایەک لە قووڵایی مێژووەوە هەڵکەین. گەورەترین شکستی
ئێمە "نەبوونی تەکنەلۆژیا" نییە، بەڵکو ئەو "خۆکەمزانینە" کوشندەیەیە کە وای لێ کردووین وەک هەتیوێکی فیکری
لەبەر دەرگای ئەندێشەی بێگانەدا بپاڕێینەوە، لە کاتێکدا لە ناو هەگبەی دێرینی
خۆماندا، کلیلی گەردوونمان شاردووەتەوە.
دکتۆر فو-کیاو، لە
پەرتووکە بێوێنەکەیدا سەبارەت بە کیهانناسیی "بانتۆ-کۆنگۆ"، پەردە لەسەر
ڕاستییەک لادەبات کە ڕێک وەک ئاوێنەیەک بۆ ڕۆحی کورد وایە. ئەو باس لە "سێبەری
ئەلیکترۆنی" (Electronic Shadow) دەکات؛
ئەو وزە لەرەلەرییەی کە مرۆڤ لە دوای خۆی بەجێی دەهێڵێت. ئەمە تەنیا تێزێکی فیزیکی
نییە، بەڵکو بانگەوازێکی فەلسەفییە: "تۆ، تەنیا جەستەیەکی گۆشت و ئێسقان نیت،
تۆ تیشکێکی لەرەلەرییت کە شوێنەوارت لە مێژوودا هەر دەمێنێت." کاتێک تاکی
کورد ئەمە تێدەگات، ئیتر بۆچی هەست بە کەمی بکات لە بەردەم ئایدیۆلۆژیایەکدا کە
مرۆڤ تەنیا وەک "کۆیلە" یان "ئامێر" دەبینێت؟
فەلسەفەی دێرینی کورد، کە ئەمڕۆ لە
دەمارەکانی ئێزدیاتی، یارسان و عەلەویەتدا دەخوێنێت، هەمان ئەو
"کیمیاگەرییە"یە کە فو-کیاو لە ئەفریقا دۆزییەوە. لای بانتۆکان،
"مەنجەڵی جادوویی" شوێنی گۆڕینی وزە نەرێنییەکانە؛ لای ئێمەش "دیگی
جەم" و "کەلامی پیر"، تاقیگەیەک بوون بۆ کوڵاندنی ڕۆح و دەرهێنانی "زێڕی
حەقیقەت". ئایدیۆلۆژیا هاوردەکان هاتن و پێیان گوتین ئەمە
"خورافەیە"، تەنیا بۆ ئەوەی بمانکەن بە پاشکۆیەکی بێکەسایەتی. بەڵام
فو-کیاو پێمان دەڵێت: "ئەو زانستەی کە سروشت و مرۆڤ و خودا بە یەک لەرەلەر
دەبینێت، ڕەسەنترین جۆری زانستە."
تاکی کورد دەبێت بزانێت، ئەگەر ئەمڕۆ
لە ڕووی مادییەوە لە کاروان دواکەوتووە، هۆکارەکەی "نەفامیمان" نەبووە،
بەڵکو "خیانەتکردن بووە لە ئاراستەی حەوتەم". فو-کیاو دەڵێت جیهان شەش ئاراستەی هەیە، بەڵام
مرۆڤی دانا ئەو کەسەیە کە "ئاراستەی حەوتەم" دەدۆزێتەوە؛ واتە گەشت بەرەو ناوەوە. کوردێک کە
خۆی و مێژووە فەلسەفییەکەی نەناسێت، هەمیشە وەک پاشکۆی عەرەب، تورک یان ڕۆژئاوایی
دەمێنێتەوە. بەڵام کوردێک کە بزانێت لە فەلسەفەی "دۆڕی مەکنوون"ی
یارسانی و "تاوسی مەلەک"ی ئێزدییەتدا، بنەماکانی فیزیکی کوانتۆم پێش
سەدان ساڵ بوونیان هەبووە، ئیتر چۆن سەری بۆ بیری وشک و هاوردە شۆڕ دەکات؟
دواکەوتوویی ڕاستەقینە، ئەوەیە کە تۆ
"خۆر"ی خۆت بکوژێنیتەوە و بە دوای "تارمایی" بێگانەدا بڕۆیت.
فو-کیاو وانەیەکی گەورەمان فێردەکات: "هەر گەلێک لە لەرەلەری ڕەسەنی خۆی
داببڕێت، دەبێتە قوربانیی کابوسە لکێنەرەکان." ئێمە کاتێک ڕزگارمان دەبێت کە
بگەڕێینەوە سەر ئەو "مەنجەڵی حیکمەتەی" خۆمان؛ کاتێک تێبگەین کە ئایینی
ئێمە "عەشق و لەرەلەر" بووە، نەک "تەرس و شمشێر".
با چیتر خۆمان بە کەم نەزانین. ئێمە
نەوەی ئەو کەسانەین کە پێش فیزیکی مۆدێرن، دەیانزانی جیهان لە "دەنگ" و
"ڕەنگ" و "نوور" دروست بووە. وەک چۆن فو-کیاو دەڵێت: "مرۆڤ تەنیا بەشێک نییە لە گەردوون، بەڵکو گەردوونەکە خۆیەتی لە ناو
جەستەیەکدا."
ئەی تاکی کورد، ئاراستەی حەوتەم
بدۆزەرەوە، لەوێدا نە ئایدیۆلۆژیای هاوردە دەسەڵاتی هەیە و نە کۆت و بەندی مێژووی
سەپێنراو؛ لەوێدا تەنیا تۆیت و ئەو لەرەلەرە ئەبەدییەی کە ناوی
**"حەقیقەت"**ە.
