لەرەلەری بوون و ئاراستەی حەوتەم: خوێندنەوەیەکی بەراوردکاری
لە نێوان کیهان ناسیی بانتو-کۆنگۆ و میتۆفیزیکی دێرینی کورد
پێشەکی:
لە کاتێکدا زانستی مۆدێرن و فیزیکی کوانتۆم هێشتا لە لێواری
دۆزینەوەی پەیوەندییەکانی نێوان ماددە و وزەدان، شارستانییەتە دێرینەکانی وەک
"بانتو-کۆنگۆ" لە ئەفریقا و قوتابخانە "ئێزدی، یارسان و
عەلەوییەکان" لە کوردستان، هەزاران ساڵ پێش ئێستا گەیشتبوونە ڕاستییەکی
هاوبەش: گەردوون تەنیا بارستاییەکی بێدەنگ نییە، بەڵکو تۆڕێکی ئاڵۆزە لە لەرەلەر و
شەپۆلی زیندوو. ئەم توێژینەوەیە هەوڵێکە بۆ هەڵماڵینی پەردە لەسەر ئەو هاوواتاییە
فەلسەفییانەی کە لە کتێبەکەی دکتۆر "فو-کیاو" و فەلسەفەی باوەڕە دێرینەکانی
کورددا خۆیان دەنوێنن.
تەوەرەی یەکەم: گەردوون وەک لەرەلەر (Vibrational
Ontology)
دکتۆر فو-کیاو لە تێزەکەیدا جەخت لەوە دەکاتەوە کە لای گەلی
بانتو، گەردوون لە ئەنجامی جووڵەیەکی لەرەلەرییەوە دروست بووە. ئەم چەمکە لە
فەلسەفەی "یارسان" و "ئێزدیاتی"دا لەژێر ناوی "درکە" یان "تەجەلای نوور" بوونی هەیە.
- خاڵی هاوبەش: لای
هەردوولا، "بێدەنگی" وەک مەرگ و "جووڵە" وەک ژیان پێناسە
دەکرێت. لای بانتۆکان، جیهان لە "دینامیزم"دایە؛ لای کوردە
یارسانەکان، جیهان لە "دۆڕ" (مروارییەکی وزەیی) تەقیوەتەوە و
هەمیشە لە نوێبوونەوەدایە (گۆڕینەوەی جەمەکان).
تەوەرەی دووەم: سێبەری ئەلیکترۆنی و مێژووی وزە (The Bio-Electric Imprint
یەکێک لە دەستکەوتە هەرە گرنگەکانی فو-کیاو، ناساندنی چەمکی
"سێبەری ئەلیکترۆنی"یە؛ ئەو وزەیەی کە مرۆڤ لە دوای خۆی لە شوێنەکاندا
بەجێی دەهێڵێت.
- لە ڕوانگەی کوردییەوە: ئەمە
ڕێک ئەو بنەمایەیە کە فەلسەفەی "نەفەس" و
**"بەرەکەت"**ی لەسەر دامەزراوە. کاتێک موریدێک دەستی
"پیر" ماچ دەکات یان لە شوێنی دانیشتنی "شێخ" دادەنیشێت،
لە ڕاستیدا بە دوای ئەو "سێبەرە وزەیی و ئەلیکترۆنییە"دا دەگەڕێت.
لای عەلەوییەکان، چەمکی "هەق-مەحەمەد-عەلی" وەک یەکەیەکی وزەیی
دەبینرێت کە لە جەستەیەکەوە بۆ جەستەیەکی تر دەگوازرێتەوە (دونادون)، ئەمەش
جۆرێکە لە مانەوەی ئەو سێبەرە وزەییەی کە فو-کیاو باسی دەکات.
تەوەرەی سێیەم: مەنجەڵی جادوویی؛ تاقیگەی گۆڕینی ڕۆح
فو-کیاو باس لە "مەنجەڵ" دەکات وەک ناوەندی گۆڕینی
وزە نەرێنییەکان بۆ ئەرێنی.
- لە کەلتووری کوردیدا: "دیگی
پیر" یان "قازانی جەم" لە ئایینی یارسان و عەلەویەتدا، تەنیا
ئامرازێکی چێشتلێنان نییە. ئەوە تاقیگەیەکی فەلسەفییە (Alchemy). وەک
چۆن لە بانتۆدا مەنجەڵ هێمای "ناوکی گەردوون"ە، لای کوردیش
"دیگ" هێمای یەکسانی و یەکێتییە. ئەو "کابوسە
لکێنەرانەی" فو-کیاو باسی دەکات، تەنیا لە ڕێگەی ئەو "کیمیای
یەکبوونە"وە (جەم) پاک دەبنەوە.
تەوەرەی چوارەم: ئاراستەی حەوتەم و شیفای ناوەکی
(The 7th Direction)
لە کیهانناسی بانتۆدا، دوای شەش ئاراستە فیزیکییەکە، ئاراستەی
حەوتەم بەرەو "ناوەوە"یە. ئەمە لووتکەی فەلسەفەی کوردیشە.
- بەراوردکاری: ژمارە
حەوت لە میتۆلۆژیای کوردیدا (حەوتەوانە، حەوت سوار، حەوت تەبەقەی عەسمان)
کلیلی گەیشتنە بە "زات". ئاراستەی حەوتەمی فو-کیاو، هەمان
**"سولسولەی تەریقەت"**ە لای کورد، کە تێیدا مرۆڤ لە جیاتی گەڕان
بە دوای خودا لە ئاسمانەکاندا، دەبێت "سەفەر لە وەتەن" بکات؛ واتە
گەڕانەوە بۆ ناو قووڵاییەکانی خۆی بۆ دۆزینەوەی ڕاستی و تێپەڕاندنی نەخۆشییە
دەروونییەکان.
ئەنجامگیری و دەرئەنجام:
بەراوردکردنی ئەم دوو جیهانبینییە دەری دەخات کە مرۆڤی کۆن (چ
لە قووڵایی ئەفریقا و چ لە چیاکانی زاگرۆس) خاوەنی جۆرە زانستێک بوون کە پێی
دەوترێت "زانستی یەکگرتوو"
(Unified Science). ئەوان جیاوازییان لە نێوان فیزیک و
میتافیزیکدا نەدەبینی.
ئەو پەیامەی دکتۆر فو-کیاو لە "کیهانشناسی
آفریقایی"دا پێمان دەڵێت، هەمان ئەو پەیامەیە کە لە لایەن "باڵوێڵی
دانای" یارسان یان "شێخ ئادی" ئێزدییەکانەوە گوتراوە: "مرۆڤ تەنیا گەردیلەیەک
نییە لە گەردووندا، بەڵکو گەردوونێکی چڕکراوەیە لە ناو گەردیلەیەکدا."
ئەم تێڕوانینە فەلسەفییە ئەکادیمییە، دەمانگەیەنێتە ئەو
بڕوایەی کە بۆ تێگەیشتن لە فیزیکی کوانتۆمی داهاتوو، دەبێت سەرەتا بگەڕێینەوە بۆ
"سێبەرە ئەلیکترۆنییەکان" و "ئاراستەی حەوتەمی" باوباپیرانمان.
سەرچاوەکان بۆ قووڵبوونەوە:
1.
African Cosmologue of
the Bantu-Kongo - Dr. Kimbwandende Kia Bunseki
Fu-Kiau.
2.
سەرهەنگی یارسان -
لێکۆڵینەوە لە دەقە پیرۆزەکانی ئەهلی حەق.
3.
میتۆلۆژیای ئێزدی -
توێژینەوە لەسەر جیهانبینیی ئێزدیاتی.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر