کاتێک تاج دەکەوێت و مرۆڤایەتی دەمێنێتەوە

 

کاتێک تاج دەکەوێت و مرۆڤایەتی دەمێنێتەوە

لە ڕۆژی نۆی ئەیلوولی ٢٠٢٦دا، ئۆسلۆ تەنها پایتەختی نۆروێژ نەبوو؛ شارێک بوو لەبەرگی ماتەمدا، شارێک کە بێدەنگییەکەی لە هەر وتارێک قووڵتر بوو. هەزاران مرۆڤ لە شەقامەکان وەستابوون، نەک تەنها بۆ دوا بەڕێکردنی پاشایەک، بەڵکو بۆ ماڵئاوایی لە بەشێک لە بیرەوەریی هاوبەشی خۆیان.

لەو ڕۆژەدا تاج بە هێواشی کەوت، بەڵام ئەوەی مایەوە مرۆڤ و مێهرەبانی پاشا بوو؛ مرۆڤێک کە شکۆی خۆی نەک لە کورسی و دەسەڵات، بەڵکو لە نزیکبوونەوەی لە خەڵک و لە توانای قبوڵکردنی جیاوازییەکاندا دەبینی.

هاراڵدی پێنجەم بۆ زۆرێک لە نۆروێژییەکان تەنها پاشا نەبوو؛ دەنگێک بوو کە دەیگوت نیشتمان موڵکی ڕەگەزێک، ئایینێک یان نەوەیەکی دیاریکراو نییە. نیشتمان لەو کاتەدا دروست دەبێت کە مرۆڤەکان، بە هەموو جیاوازییەکانیانەوە، بتوانن لە یەکدی بپرسن: «چۆنی؟» و بە ڕاستی چاوەڕێی وەڵامەکە بن.

ئەو گوتە بەناوبانگەی ــ «نۆروێژ ئێوەن، نۆروێژ ئێمەین» ــ تەنها دەربڕینێکی جوان نەبوو؛ پەیمانێکی ئەخلاقی بوو. واتای ئەوە بوو کە ناسنامە دیوار نییە، بەڵکو پردە؛ مۆڵەتنامەی دەرکردنی کەسانی تر نییە، بەڵکو بانگهێشتنامەیەکە بۆ بەشداری. نیشتمان تەنها ئەو خاکە نییە کە مرۆڤ لەسەری لەدایک دەبێت؛ هەندێک جار ئەو خاکەیە کە دوای ساڵانێک ئاوارەیی، لەسەری هەست بە ئارامی و سەلامەتی دەکەیت.

من وەک پەنابەرێک کە لە نۆروێژ دەژیم، ئەم وشانە بە شێوەیەکی جیاواز دەبیستم. من لە خاکێکی تر  لەدایک بووم، بە زمانێکی تر خەونم بینی و لەگەڵ بیرەوەرییەکانی نیشتمانێکی دوور گەیشتمە ئەم وڵاتە. بەڵام مرۆڤ دەتوانێت دوو نیشتمانی لە دڵدا هەبێت؛ یەکێک کە ڕەگ و ڕیشەکانی لێوە هاتوون و یەکێک کە لە کاتی تەنگانەدا دەرگاکانی بەڕووی کردووەتەوە.

پەنابەر تەنها کەسێک نییە کە سنوورێکی بڕیوە؛ کەسێکە کە دەبێت لە نێوان دوو جیهاندا پێناسەی خۆی دووبارە بنووسێتەوە. لە سەرەتادا، نیشتمانی نوێ تەنها ناونیشانێکە لەسەر کارتێکی نیشتەجێبوون؛ بەڵام بە تێپەڕبوونی کات دەبێتە شەقامەکان و بیرەورییەکانی ڕۆژانە، زمانی منداڵەکەت، شوێنی کارەکەت، هاوسێکانت و ئەو ئاسمانەی کە ژێریدا هیوای بە داهاتووی دەبینی.

ئەمڕۆ، خۆشحاڵی نۆروێژ خۆشحاڵی ئێمەشە، سەرکەوتنی نۆروێژ سەرکەوتنی ئێمەشە و خەم و پەژارەکەشی تەنها خەمی ئەوان نییە. چونکە پەنابەری ڕاستەقینە تەنها پەنای جەستەیی وەرناگرێت؛ بە هێواشی دەبێتە بەشێک لە یادەوەری، بەرپرسیارێتی و چارەنووسی کۆمەڵگای نوێ.

لە ڕۆژی ماتەمدا، منیش هەستم کرد شتێک لە ناو دڵمدا بێدەنگ بووە. نەک لەبەر ئەوەی لە ژێر سایەی تاجێکدا ژیاوم، بەڵکو لەبەر ئەوەی لە وڵاتێکدا ژیاوم کە پاشاکەی دەیوێرا بڵێت موسڵمان، مەسیحی، باوەڕدار و بێ باوەڕ، هاوڕەگەزخواز و دگرڕەگەزخواز، کۆچبەر و لەدایکبووی ئەم خاکە، هەموویان بەشێکن لە «ئێمە».

ڕەنگە شکۆی ڕاستەقینەی دەسەڵات لەوەدا نەبێت کە خەڵک لەبەردەمی تاجدا سەریان دابخەن؛ بەڵکو لەوەدا بێت کە خاوەنی تاج بتوانێت لەبەردەمی شکۆی مرۆڤدا سەری دابخات. پاشایەک کۆچی دوایی دەکات، تاجەکەی دەگوازرێتەوە و ڕێوڕەسمەکان کۆتاییان دێت، بەڵام ئەو وشانەی مرۆڤەکان بە یەکەوە گرێ دەدەن، دەمێننەوە.

ئەو وتەیەی بە سەید جەمالەدینی ئەسەدئابادی دەدرێتە پاڵ ــ «لە ڕۆژئاوا ئیسلامم بینی، بەڵام موسڵمانم نەبینی؛ لە ڕۆژهەڵات موسڵمانم بینی، بەڵام ئیسلامم نەبینی» ــ پرسیارێکی قووڵ دەخاتە بەردەممان: ئایا بایەخە مرۆییەکان بە ناو و نیشانەوە دەناسرێن، یان بە کردار؟

دادپەروەری، میهرەبانی، قبوڵکردنی جیاوازی و پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ، پێش ئەوەی موڵکی ئایینێک یان کولتوورێک بن، میراتی هاوبەشی مرۆڤایەتین. هەر کۆمەڵگایەک ئەم بایەخانە بپارێزێت، ڕۆحی مرۆڤایەتی لە ناویدا زیندووە؛ تەنانەت ئەگەر بە ناوێکی ئایینی بانگی نەکات.

من لە نۆروێژ فێربووم کە نیشتمان تەنها شوێنی لەدایکبوون نییە؛ نیشتمان ئەو شوێنەیە کە مرۆڤ لێی بە کەرامەتەوە دەژی، دەنگی دەبیسترێت و منداڵەکەی بە ترسەوە سەیری داهاتوو ناکات. لەبەر ئەوە، بەشداریی من لە خەمی ئەم وڵاتە سپاسگوزاریی میوانێک نییە؛ هەستی هاونیشتمانییەکە کە چارەنووسی خۆی لە چارەنووسی ئەم کۆمەڵگایە جیا نابینێتەوە.

دوا بەڕێکردنی هاراڵدی پێنجەم، تەنها داخستنی لاپەڕەیەک لە مێژووی پاشایەتی نەبوو؛ بیرخستنەوەی ئەو ڕاستییە بوو کە هەموو تاجێک ڕۆژێک دەکەوێت، هەموو دەسەڵاتێک کۆتایی دێت و هەموو ناونیشانێک دەسڕێتەوە. ئەوەی دەمێنێتەوە، ئەو شوێنەیە کە مرۆڤ لە دڵی مرۆڤەکانی تردا دروستی کردووە.

لەبەر ئەوە، لەگەڵ خەڵکی نۆروێژدا بەشداری ئەم خەمە دەکەم و دەڵێم:

پاشایەک ڕۆیشت، بەڵام بیرۆکەی نۆروێژێکی یەکگرتوو مایەوە؛ نۆروێژێک کە تێیدا هیچ مرۆڤێک بەهۆی ناو، ڕەنگ، ڕەگەز، ئایین یان شوێنی لەدایکبوونی، نامۆ نییە. نۆروێژێک کە ئێمەی پەنابەریش تەنها لە شادی و ئارامییەکانی سوودمەند نین، بەڵکو لە خەم، بەرپرسیارێتی و بنیاتنانی داهاتووشیدا بەشدارین.

چونکە ئێمە تەنها لە نۆروێژ ناژین؛ بەڵکو، بە هەموو جیاوازی و بیرەوەرییەکانمانەوە، بەشێکین لە نۆروێژ.

بەڕاستی: نۆروێژ ئێوەن، نۆروێژ ئێمەین.