شەیتانی ناوەوە؛ خوێندنەوەیەکی بەراوردکاری بۆ «کەشتیی فریشتەکان» و «سایەی نوور»
پوختە
ئەم توێژینەوەیە چەمکی خێر و شەڕ لە ڕۆمانی «کەشتیی
فریشتەکان»ی بەختیار عەلی و «سایەی نوور»ی ئالان عومەرزادە دا بەراورد دەکات. لە
هەردوو ڕۆماندا، شەیتان وەک هێزێکی دەرەکی پیشان نادرێت؛ بەڵکو بەشێکە لە نەفس،
ئارەزوو و تاریکیی ناو مرۆڤ. ئەم خوێندنەوەیە نیشان دەدات کە هەردوو دەق، سەرەڕای
جیاوازیی شێوازی گێڕانەوەیان، بەرپرسیاریی خێر و شەڕ دەخەنە ئەستۆی خودی مرۆڤ.
وشە سەرەکییەکان:
خێر و شەڕ، شەیتان، نەفس، نوور، سێبەر، خۆناسین.
پێشەکی
پرسیاری سەرچاوەی شەڕ یەکێکە لە کۆنترین پرسیارەکانی
فەلسەفە، ئایین و ئەدەب: ئایا شەڕ هێزێکە لە دەرەوەی مرۆڤ، یان لە ناخی خۆیدا
دروست دەبێت؟
«کەشتیی فریشتەکان» و «سایەی نوور» ئەم
پرسیارە بە دوو شێوازی جیاواز دەخەنە ڕوو. بەختیار عەلی لە ڕێگەی گفتوگۆی فەلسەفی
و ئالان عومەرزادە لە ڕێگەی فەلسەفە و هێماکانی نوور و سێبەر، مرۆڤ دەخەنە بەردەم
تاریکییە شاراوەکانی ناخی خۆی.
شەیتان لە «کەشتیی فریشتەکان»دا
لە گفتوگۆی نێوان مەلای ئاشی باغی و مەلا مونزیر،
شەیتان بەشێک لە نەفس و ئارەزووی مرۆڤە:
«شەڕ شتێک نییە لە دەرەوەی وجودی ئێمە، لە
دەرەوەی نەفس و ئارەزووی من و تۆ.»
بەم پێیە، شەڕی سەرەکی نێوان مرۆڤ و هێزێکی دەرەکی
نییە؛ بەڵکو ململانێیەکی ناوەکییە لەگەڵ تەماع، ڕق، خۆپەرستی و ئارەزووی دەسەڵات.
دەقەکە ، هەروەها ڕەخنە لەوە دەگرێت کە تاک یان کۆمەڵێک خۆی بە نوێنەری خێری ڕەها
و ئەوی تر بە شەیتان بزانێت.
کاتێک مرۆڤ تاریکییەکانی خۆی بەسەر نەتەوە، ئایین یان
کۆمەڵێکی تردا دەخات، لە بەرپرسیاریی کردارەکانی خۆی هەڵدێت. بۆیە ڕۆمان جەخت
دەکاتەوە کە «شەڕی گەورەی ئەم گەردوونە، شەڕی ناو نەفسی خۆمانە».
نوور و سێبەر لە «سایەی نوور»دا
لە «سایەی نوور»دا، هەمان بیرۆکە بە زمانێکی عیرفانی
و ئیشراقی دەخرێتە ڕوو. ناونیشانی ڕۆمانەکە خۆی ئاماژەیە بۆ پەیوەندیی نێوان
ڕووناکی و تاریکی؛ چونکە سێبەر تەنها لە بەرامبەر نووردا دروست دەبێت.
لە ڕۆمانەکەدا، تاریکی وەک هێزێکی هاوتای خودا وێنا
ناکرێت؛ بەڵکو دەرئەنجامی دوورکەوتنەوەی مرۆڤە لە نووری هۆشیاری، مەعریفەت و
خۆناسین. کاتێک مرۆڤ لەو نوورە دوور دەکەوێتەوە، سێبەرەکانی ترس، ڕق، تەماع و
توندوتیژی لە ناخیدا گەشە دەکەن.
کەواتە ڕزگاری بە کوشتنی دوژمنێکی دەرەکی بەدی نایەت؛
بەڵکو بە ناسینی سێبەرەکانی ناخ و گۆڕینیان بە هۆشیاری و ئیرادە دەست پێ دەکات.
خاڵی هاوبەش و جیاوازی
خاڵی هاوبەشی هەردوو ڕۆمان ئەوەیە کە شەیتان لە
دەرەوەی مرۆڤ نادۆزنەوە. لە «کەشتیی فریشتەکان»دا شەیتان بە نەفس، تەماع و
ئارەزووەوە پەیوەستە؛ لە «سایەی نوور»دا بە سێبەر و دوورکەوتنەوە لە نوور و
مەعریفەت.
جیاوازییەکەیان لە شێوازی دەربڕیندایە. بەختیار عەلی
لە ڕێگەی دیالۆگ و پرسیارکردنەوە بیرۆکەکە دەخاتە ڕوو، بەڵام «سایەی نوور» لە
میتۆس، عیرفان و فەلسەفەی ئیشراق کەڵک وەردەگرێت. یەکەم دەق زیاتر ڕەخنە لە
بەشەیتانکردنی ئەوی تر دەگرێت؛ دووەمیش خۆناسین و گەڕانەوە بۆ نووری ناخ دەکاتە
ڕێگەی ڕزگاری.
ئەنجام
«کەشتیی فریشتەکان» و «سایەی نوور» نیشان
دەدەن کە سەرچاوەی شەڕ پێش هەر شوێنێک لە ناخی مرۆڤدایە. مرۆڤ کاتێک خۆی بە خێری
ڕەها و ئەوی تر بە شەیتان دەزانێت، لە ڕاستیدا سێبەرەکانی خۆی بەسەر ئەوی تردا
دەخات.
لەبەر ئەوە، تێپەڕاندنی شەیتان بە واتای بەزاندنی
دوژمنێکی دەرەکی نییە؛ بەڵکو بریتییە لە ناسینی نەفس، قبوڵکردنی تاریکییەکانی خۆ و
ڕووناککردنەوەیان بە مەعریفەت و هۆشیاری. لە هەردوو ڕۆماندا، شەڕی گەورە شەڕی
نێوان مرۆڤەکان نییە؛ شەڕی نێوان نوور و سێبەرە لە ناخی خودی مرۆڤدا.

هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر