مێژوو وەک ژێرخانی ناسنامە و وانەیەک بۆ داهاتوو: خوێندنەوەیەکی فەلسەفی-ڕەخنەیی بۆ ئەزموونی
سیاسیی کورد
١. پێشەکی: مێژوو وەک بنەمایەکی بوونناسی
(Ontological Foundation)
لە ڕوانگەیەکی فەلسەفییەوە، مێژوو تەنها کۆکردنەوەی زنجیرەیەک
ڕووداوی ڕابردوو نییە، بەڵکو مێژوو بۆ نەتەوە وەک "ڕەگ" وایە بۆ درەخت؛
واتە سەرچاوەی خۆراکدان و مانەوەی بوونەوەرێکی سیاسی و کلتوورییە. مێژوو کۆی ئەو
ئەزموونە جەماوەری، کرداری و فکرییانەیە کە نەخشەی ڕەفتاری نەوەکانی ئێستا و
داهاتوو دیاری دەکات. نەتەوەیەک کە خاوەن هۆشیاریی مێژوویی بێت، دەتوانێت لە
ڕابردوودا ئامرازەکانی ڕزگاری بدۆزێتەوە.
٢. پاردۆکسی مێژوویی و قەیرانی فێربوون
یەکێک لە کێشە جەوهەرییەکانی گەلی کورد، نەبوونی
"خوێندنەوەی ڕەخنەیی"یە بۆ مێژوو. لێرەدا دەشێت ئاماژە بە وتەیەکی هیگڵ
بکەین کە دەڵێت: "مرۆڤ و حکومەتەکان هیچ کاتێک وانەیان لە مێژوو
وەرنەگرتووە". بەڵام نەتەوە هۆشیارەکان ئەو بازنە داخراوە دەشکێنن. کورد،
سەرەڕای هەبوونی مێژوویەکی دێرین (زیاتر لە سێ هەزار ساڵ) کە بناغەی شارستانییەت و
ناسنامەیەتی، لە سەدەی ڕابردوودا نەیتوانیوە بە شێوەیەکی پراگماتی و زانستی سوود
لە دەرفەتە زێڕینەکان وەربگرێت.
٣. دیالەکتیکی ناوخۆیی و پەککەوتنی هێزی
ستراتیژی
ئەگەرچی داگیرکەران ڕۆڵیان هەبووە لە شێواندنی مێژووی کورد،
بەڵام قەیرانی ناوخۆیی و "خۆخۆری سیاسی" کۆسپێکی گەورەتر بووە. لە
ڕوانگەیەکی شیکارییەوە، ململانێی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات (بۆ نموونە شەڕی
ناوخۆیی حیزبەکان لە دوای شۆڕشی گەلانی ئێران) و باشووری کوردستان، دەریدەخەن کە
پارتە سیاسییەکان لە جیاتی "ستراتیژی نەتەوەیی"، "بەرژەوەندیی
حیزبی و ئایدۆلۆژی"یان کردۆتە سەنتەر. ئەم ململانێیانە نەک هەر وزەی مرۆیی و
سیاسییان بەفیڕۆ داوە، بەڵکو بوونەتە هۆی ئەوەی دوژمنان هاوسەنگیی هێز بە قازانجی
خۆیان بەکاربهێنن.
٤. ڕەخنە لە فۆرم و گوتاری ڕێکخراوەیی
لە کۆمەڵگای کوردیدا، جۆرێک لە "هەڵاوسانی
ڕێکخراوەیی" دەبینرێت. بوونی سەدان ناوەند و سەندیکا و پارتی سیاسی بە بێ
بوونی "کواڵێتی سیاسی" و "ئامانجی یەکگرتوو"، تەنها دەبێتە
هۆی دابەشبوونی زیاتری کۆمەڵگا. ئەم دیاردەیە لە زانستی سیاسەتدا بە
"پۆپۆلیزمی چەندایەتی" ناو دەبرێت؛ واتە کۆکردنەوەی ئەندام و لایەنگر بە
بێ ئەوەی ئاراستەیەکی ستراتیژیی ڕوونیان هەبێت بۆ چارەسەرکردنی قەیرانە
نەتەوەییەکان.
٥. ئەخلاقی مێژوونووسی و ئەرکی مێژوونووس
بۆ دەربازبوون لەم قەیرانە، پێویستمان بە "شۆڕشێکی
فکری" هەیە لە چۆنیەتی نووسینەوەی مێژوودا. مێژوونووس دەبێت وەک دادوەرێکی
بێلایەن و خاوەن ویژدان مامەڵە بکات؛ مێژوو وەک "تەرازوو" و
"شمشێر" بەکار بهێنێت:
- وەک شمشێر: بۆ
بڕینی ئەو چەواشەکاری و هەڵانەی کە دەبنە هۆی دووبارەبوونەوەی کارەساتەکان.
- وەک تەرازوو: بۆ هەڵسەنگاندنی ڕاست و دروستیی ڕووداوەکان بە بێ لایەنگیریی حیزبی.
٦. ئەنجامگیری
مێژوو تەنها بۆ گێڕانەوە نییە، بەڵکو بۆ "بینین" و
"ڕووناککردنەوەی" ڕێگەیە. گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سیستمە سیاسییەکاندا بێ
گۆڕانکاری لە "عەقڵییەتی مێژوویی" نەتەوەدا مەحاڵە. تا ئەو کاتەی
نەتوانین شکستی ڕابردوو بکەینە تاقیگەیەک بۆ سەرکەوتنی داهاتوو، گۆڕینی ڕژێمەکان
تەنها گۆڕینی دەموچاوەکان دەبێت، نەک گۆڕینی چارەنووس.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر