فەلسەفەی هەرەوەز: لە هاوکاریی کۆمەڵایەتییەوە بۆ ڕزگاریی نیشتمانی و
سەربەخۆ
پێشەکی
"هەرەوەز" تەنیا شێوازێکی کارکردنی بەکۆمەڵ نییە لە گوندەکانی
کوردستاندا، بەڵکو دیاردەیەکی کۆمەڵناسی و فەلسەفییە کە ڕەگەکەی دەچێتەوە سەر شارستانییەتی
زاگرۆس. ئەم چەمکە گوزارشت لە "گرێبەستێکی کۆمەڵایەتیی نەنوسراو" دەکات کە
لەسەر بنەمای متمانە، هاوسۆزی و بەرژەوەندیی گشتی بونیاد نراوە. لە کاتێکدا داگیرکەرانی کوردستان تەنیا خاکیان نەکردووەتە ئامانج، بەڵکو هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی ناوەوەی
تاکی کوردیان داوە، زیندووکردنەوەی هەرەوەز دەبێتە پێویستییەکی حەتمی بۆ تێپەڕاندنی
کویلایەتی و گەیشتن بە سەربەخۆیی.
١. ئۆنتۆلۆژیای هەرەوەز: "ئێمە" لە بەرامبەر
"من"
لە فەلسەفەی هەرەوەزدا، "تاک" بوونێکی دابڕاو نییە، بەڵکو لە چوارچێوەی "کۆ"دا مانا پەیدا دەکات. ڕژێمە داگیرکەرەکان هەمیشە ستراتیژی "پەرت بکە و زاڵ بە " (Divide and Rule) بەکاردەهێنن. ئەوان هەوڵ دەدەن تاکی کورد بکەنە بوونەوەرێکی گۆشەگیر، بەرژەوەندیخواز و چاوەڕوان، کە بۆ بژێوی ژیانی تەنیا چاوی لە دەستی داگیرکەر بێت.
هەرەوەز ئەم هاوکێشەیە
تێکدەشکێنێت. کاتێک مرۆڤەکان فێر دەبن بەبێ بەرامبەری مادی و بەبێ چاوەڕوانی لە دەسەڵات،
کار بۆ یەکتر بکەن، ئەوا لە ڕووی دەروونییەوە لە "کویلایەتیی دەسەڵات" ڕزگاریان
دەبێت. ئەمە یەکەمین هەنگاوی سەربەخۆییە: سەربەخۆیی بوون (Ontological Independence).
٢. هەرەوەز وەک ئابووریی خۆڕاگری (Resistance Economy)
یەکێک لە ئامرازە
هەرە بەهێزەکانی داگیرکەر بۆ ژێردەستە هێشتنەوەی گەلان، "تەبعییەتی ئابووری"یە.
کاتێک کۆمەڵگە فێری هەرەوەز دەبێت، جۆرێک لە ئابووریی هاوتەریب (Parallel Economy) دروست دەکات.
لە ئاستی گوند و
شاردا، هەرەوەز تێچووی ژیان کەم دەکاتەوە و بەرهەمهێنان زیاد دەکات.
ئەم مۆدێلە )کە لە وڵاتانی وەک نەرویژ بە ناوی Dugnad بووەتە
هۆی گەشەیەکی بێوێنە(، دەتوانێت لە کوردستان ببێتە بنەمایەک
بۆ ئەوەی کۆمەڵگە پێویستی بە دامودەزگا گەندەڵ و داگیرکەرەکان نەمێنێت بۆ دابینکردنی
خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان.
ئاکام: کۆمەڵگەیەک
کە بتوانێت پێداویستییەکانی خۆی بە هەرەوەز دابین بکات، ناکڕدرێت و تەسلیم نابێت.
٣. تێکشکاندنی کلتووری کویلایەتی و گەڕانەوە بۆ "خۆبوون"
کویلایەتی تەنیا
زنجیرێک نییە لە دەست و قاچ، بەڵکو بیرکردنەوەیەکە کە وا لە مرۆڤ دەکات بڕوای بە توانای
خۆی نەبێت. داگیرکەر دەیەوێت تاکی کورد وابەستەی "مووچە" ئەو بێت.
هەرەوەز، "ئیرادەی
بەکۆمەڵ" زیندوو دەکاتەوە. کاتێک گروپێکی ڕۆشنبیر، ئەندازیار، یان جووتیار بەبێ
مۆڵەت و هاوکاریی ڕژێمەکان، پڕۆژەیەکی گەورە ئەنجام دەدەن، ئەوان لە ڕاستیدا خەریکی
مومارەسەکردنی "سەروەری"
(Sovereignty)ن. ئەمە ڕاهێنانە
بۆ دەوڵەتسازی؛ چونکە دەوڵەت پێش ئەوەی دامەزراوە بێت، هەستکردنە بە بەرپرسیارییەتی
بەرامبەر نیشتمان.
٤. هەرەوەزی زانستی و سیاسی: ڕێگای بەرەو سەربەخۆیی
بۆ ئەوەی لە ڕژێمە
داگیرکەرەکان ڕزگارمان بێت، دەبێت هەرەوەز لە کێڵگەکانەوە بگوازینەوە بۆ ناوەندەکانی
لێکۆڵینەوە و بڕیاری سیاسی:
هەرەوەزی مەعریفی:
ئەگەر ڕۆشنبیرانی کورد لە جیاتی کارکردنی تاکەکەسی، بە سیستەمێکی هەرەوەزی پڕۆژەی نەتەوەیی
ئەنجام بدەن، دەتوانن لە ماوەیەکی کەمدا ژێرخانێکی فیکری بۆ سەربەخۆیی دابڕێژن.
هەرەوەزی سیاسی:
یەکگرتنی هێزەکان لەسەر بنەمای "بەرژەوەندیی نەتەوەیی" نەک "بەرژەوەندیی
حیزبی"، شێوازە باڵاکەی هەرەوەزە.
ئاکامگیری
سەربەخۆیی کوردستان
تەنیا بە گۆڕینی ئاڵاکان نایەتە دی، بەڵکو بە گۆڕینی فەلسەفەی ژیانی تاکی کورد دێت.
هەرەوەز ئەو کلیلەیە کە دەتوانێت قوفڵی کویلایەتی بکاتەوە.
ئەگەر بتوانین ڕۆحی
هەرەوەزی زاگرۆسی لەگەڵ دیسپلینی مۆدێرن )وەک
ئەوەی لە Dugnadی نەرویژیدا هەیە) تێکەڵ
بکەین، دەتوانین کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە لە ناوەوە سەربەخۆ بێت. کۆمەڵگەیەک کە
پشت بە هێزی ناوەکیی خۆی دەبەستێت، هیچ هێزێکی داگیرکەر ناتوانێت بۆ ماوەیەکی درێژ
بیچەوسێنێتەوە.
سەربەخۆیی لەو شوێنەوە
دەست پێدەکات کە "من" دەبێتە "ئێمە" و "کارکردن" دەبێتە
"خەباتێکی پیرۆز بۆ گشت".
