کورد
لە نێوان بەرداشی جەنگ و دەرفەتی سەربەخۆیی: خوێندنەوەیەک بۆ نەخشەی نوێی
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست
ڕۆژهەڵاتی
ناوەڕاست لەبەردەم گۆڕانکارییەکی مێژوویی و جەوهەریدایە کە ڕەنگە هاوشێوەی سەردەمی
دوای جەنگی جیهانی یەکەم، نەخشەی سیاسی ناوچەکە سەرلەنوێ دابڕێژێتەوە. لە ئێستادا
کە تەپوتۆزی شەڕی نێوان تەوەرەی ئیسرائیل-ئەمریکا لەلایەک و ئێران و بریکارەکانی
لەلایەکی ترەوە ئاسمانی ناوچەکەی داپۆشیوە، کورد وەک کاراکتەرێکی کاریگەر، بەڵام
مەترسی لێکراو لە ناو جەرگەی هاوکێشەکەدایە.
１. جەنگی ئەوانی تر؛ کورد لە کوێی هاوکێشەکەدایە؟
ئەم
جەنگەی ئێستا کە لە نێوان جەمسەرە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکاندا دەگوزەرێت، لە
بنەڕەتدا جەنگی کورد نییە. ململانێیەکە لەسەر هەژموون، وزە و داڕشتنەوەی سنووری
بەرژەوەندییەکان. ئەزموونی مێژوویی فێری کردووین کە کورد زۆر جار بووەتە
"سوتەمەنی" بۆ یەکلاکردنەوەی شەڕی وڵاتانی تر، بەڵام لە کاتی دابەشکردنی
دەستکەوتەکاندا، نەتەوەی کورد فەرامۆش کراوە. بۆیە لێرەدا پرسیارە جەوهەرییەکە
ئەوەیە: چۆن ڕێگری بکەین لەوەی جارێکی تر نەبینەوە بە قوربانیی بێبەرامبەر؟
２. مەرجی پێشوەختە: گەرەنتی بەرامبەر بەشداری
سەردەمی
ئەوە بەسەرچوو کە کورد تەنها بۆ "مانەوەی فیزیکی" یان لەبەر خاتری
هاوپەیمانێتییەکی کاتی، خۆی بخاتە ناو ئاگری جەنگەوە. ستراتیژی نوێی کورد دەبێت
لەسەر بنەمای "گەرەنتی مسۆگەر" بێت. بەر لەوەی هێزە سیاسییەکانی
کوردستان، بەتایبەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، هەنگاو بەرەو بەشدارییەکی کارا بنێن،
دەبێت پرسی "سەربەخۆیی و قەوارەی سیاسی" وەک مەرجێکی پێشوەختە لەگەڵ
هێزە جیهانییەکان یەکلا بکرێتەوە. مێژوو سەلماندوویەتی کە بەبێ بەڵێنی نووسراو و
گەرەنتی نێودەوڵەتی، هەر دەستکەوتێک لە پاش جەنگ ئەگەری پاشەکشەی لێدەکرێت.
３. تەڵەی شەڕی مەزهەبی و بێلایەنیی ستراتیژی
ئەگەری
فراوانبوونی شەڕەکە و تێوەگلانی وڵاتانی عەرەبی، مەترسییەکی گەورە دەخاتە سەر
ناوچەکە، ئەویش گۆڕانی شەڕەکەیە بۆ ململانێیەکی مەزهەبی (شیعە و سوننە). لەم
دۆخەدا، کورد دەبێت هۆشیارانە بێلایەنیی نەتەوەیی خۆی بپارێزێت. تێوەگلان لە شەڕی
مەزهەبی، ناسنامەی نەتەوەیی کورد لاواز دەکات و دەمانکاتە بەشێک لە کێشەیەکی
مێژوویی کە کۆتایی نایەت. پاراستنی مەودا لە هەردوو جەمسەری مەزهەبی، وادەکات کورد
وەک "هێزێکی عەقڵانی و سەقامگیرکەر" لە چاوی جیهانەوە دەربکەوێت.
４. قەیرانی ئابووری و گۆڕانی ئاراستەی جیهان
بەردەوامیی
ئەم شەڕە بێگومان دەبێتە هۆی پەککەوتنی گواستنەوەی وزە و بەرزبوونەوەی نرخی
کاڵاکان، کە ئەمەش ئەوروپا و وڵاتانی زلهێز ناچار دەکات بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بێنە
ناو کێشەکەوە بۆ یەکلاکردنەوەی. لەم خاڵەدا کە جیهان تینووی سەقامگیرییە، دەرفەتە
زێڕینەکە بۆ کورد هەڵدەکەوێت. کاتێک وڵاتانی ناوچەکە لەناو پشێویدا دەبن،
قەوارەیەکی کوردیی ڕێکخراو و خاوەن دامەزراوە، دەتوانێت وەک تاکە جێگرەوەیەک بۆ
پاراستنی بەرژەوەندییەکانی جیهان و دابینکردنی ئاسایشی وزە خۆی بسەلمێنێت.
دەرەنجام: بەرەو ڕاستییەکی حاشاهەڵگر
بۆ ئەوەی
پاشەڕۆژی نەوەکانمان مسۆگەر بکەین، پێویستمان بە یەکدەنگیی سیاسی نێوان پارچەکان
هەیە، بەتایبەت لەم قۆناغەدا ڕۆژهەڵاتی کوردستان کلیلی گۆڕانکارییەکانە. ئەگەر
کورد بتوانێت بە پلانێکی تۆکمە، دوور لە سۆزی سیاسی و بە پشتبەستن بە
"دیپلۆماسیی هێز" مامەڵە بکات، ئەوا لە کاتی کشانەوەی دووکەڵی جەنگ،
سەربەخۆیی کوردستان تەنها داواکارییەک نابێت، بەڵکو دەبێتە "ڕاستییەکی
جوگرافی و سیاسی" کە جیهان ناچارە دانی پێدا بنێت بۆ ئەوەی هاوسەنگی بۆ
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بگەڕێتەوە.
کورتەی
پەیامەکە: ئێمە ناچینە شەڕێکەوە کە تێیدا
تەنها "پیادە" بین؛ ئێمە کاتێک دەچینە ناو کایەکەوە کە
"ئەنجامەکەی" پێشوەختە بە دەوڵەت و سەروەری گەرەنتی کرابێت.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر