شیکاریی ڕۆمانی "سایە نور" (بەشی سیزدەیەم):
هاواری حیکمەت لە نێوان جینۆساید و ڕووناكیدا
ڕۆمانی "سایە نور" لە بەشی سیزدەهەمیدا، لە
گێڕانەوەیەکی لۆکاڵییەوە دەبێتە دەقێکی جیھانی. ئەم بەشە تەنها گێڕانەوەی ڕووداوێک
نییە، بەڵکو **"مانیفێستی بوون"**ی نەتەوەیەک لە ڕێگەی دەنگی منداڵێکی
ئێزدییەوە.
١.
ڕەهەندی فەلسەفی: لە "تاریکیی
زەبروزەنگ"ەوە بۆ "ئیشراقی حیکمەت"
لێرەدا نووسەر پەنا دەباتە بەر فەلسەفەی
**"حیکمەتی ئیشراق"**ی شەھابەدین سوهرەوەردی. بەکارهێنانی ئەم فەلسەفەیە
لە لایەن "هیوا"وە (کە ناوەکەی خۆی هێمایە)، پەیامێکی قووڵی تێدایە:
- نور وەک
ناسنامە: هیوا
کورد وەک "نەتەوەی نور" دەناسێنێت. ئەمە تێپەڕاندنی ناسنامەی
سیاسییە بەرەو ناسنامەیەکی بوونناسی (Ontological).
- تێپەڕاندنی تۆڵە: فەلسەفەی ئەم بەشە جەخت لەوە دەکاتەوە کە ڕزگاری لە ڕێگەی "نور" و "ئاگاهی"یەوە دێت، نەک لە ڕێگەی "تاریکیی تۆڵە". ئەمە بانگەوازێکی فەلسەفییە بۆ "ژیانێکی نوێ" کە تێیدا قوربانی نابێتە جەلاد، بەڵکو دەبێتە مامۆستای ئەخلاق بۆ جیهان.
٢.
ڕەهەندی ئەکادیمی و مێژوویی: گێڕانەوەی
ڕەوایەتیی سیاسی
ئەم بەشەی ڕۆمانەکە وەک دۆکیومێنتێکی سیاسی-ئەکادیمی
کار دەکات:
- پرسی
نەتەوە بێدەوڵەتەکان: ئاماژەکردن
بە کۆبوونەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان و پرسی "نەتەوە بێدەوڵەتەکان"،
ڕەخنەیەکی ئەکادیمییە لە سیستەمی "دەوڵەت-نەتەوە" کە تەنها دان بەو
هێزانەدا دەنێت کە خاوەن چەک و بەرژەوەندین.
- ڕەوایەتیی
مێژوویی: بەستنەوەی
کوردی ئەمڕۆ بە سۆمەری و لۆلۆبی و مادەکان، هەوڵێکی ئەدەبییە بۆ چەسپاندنی
ڕەگ و ڕیشەی مێژوویی نەتەوەیەک کە جیهان دەیەوێت وەک "کەمینە" یان
"پەنابەر" بیبینێت.
- ڕیفراندۆم وەک برین: ئاماژەدان بە ڕیفراندۆمی ٢٠١٧ و بێدەنگیی جیهان، ڕەخنەیەکی توندی نووسەرە لە "ئەخلاقی سیاسیی نێودەوڵەتی" کە بەرژەوەندی دەخاتە پێش مافی چارەی خۆنووسین.
٣.
ڕەهەندی ئەدەبی و جوانکاری: هێمای سپی و
بێدەنگیی پڕ لە دەنگ
لە ڕووی ئەدەبییەوە، ئەم بەشە پڕە لە وێنەی شیعری و
دراماتیکی:
- کۆنتراستی
بینراو: وێنەی
منداڵێک بە جلی سپی و کتێبێک لە دەستیدا، لە بەرانبەر دیپلۆماتکارانی کت و
شلوارپۆش، وێنەیەکی سیمبۆلییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی "ڕاستی" و
"سیاسەت".
- زمان: زمانی
هیوا زمانێکی ساکار بەڵام بڕندەیە. ئەو ناڵێت "بمانپارێزن"، بەڵکو
دەڵێت "ئێمە خۆمان دەبینە خۆر". ئەمە گۆڕینی زمانە لە
"زمانێکی پاراوە" (Supplication) بۆ
"زمانێکی فەرماندەر" (Assertion).
- کۆتاییەکی کراوە: بێدەنگیی هۆڵەکە لە کۆتایی بەشەکەدا، سەرکەوتنی ئەدەبیی دەقەکەیە. بێدەنگییەک کە نیشانەی تێڕامان و هەژانی ویژدانی جیهانە.
٤.
بۆچی "سایە نور" (سێبەری
ڕووناكی) پێویستە بخوێنرێتەوە؟
ئەم ڕۆمانە تەنها گێڕانەوەی کارەساتی شنگال نییە،
بەڵکو نەخشەی
ڕێگایە بۆ دوای کارەسات.
- ئەگەر
دەتەوێت بزانیت چۆن فەلسەفەی کۆنی کوردی دەبێتە چارەسەر بۆ قەیرانە
مۆدێرنەکان؛
- ئەگەر
دەتەوێت لە دەنگی نەوەیەکی نوێ بگەیت کە لە ناو خۆڵەمێشی جینۆسایدەوە
هەڵساوەتەوە؛
- ئەگەر
بەدوای ئەدەبێکدا دەگەڕێیت کە تێکەڵەیەک بێت لە مێژوو، سیاسەت، فەلسەفە و
عیرفانی ئیشراقی؛
"سایە
نور" ئەو
کتێبەیە کە دەبێت چاوەڕێی بیت. ئەم ڕۆمانە دەیسەلمێنێت کە کورد "تەنها
چیاکانی دۆستی نین"، بەڵکو "نور و حیکمەت" گەورەترین
دۆست و پارێزەری ئەو نەتەوەیەن.
پەیامی سەرەکی بەشەکە:
"ئێمە دەوڵەتمان نییە،
بەڵام نورمان هەیە. ئەگەر جیهان چراکەمان بۆ دانەگیرسێنێت، ئێمە خۆمان دەبینە خۆر."
بەم زوانە... "سایە نور"؛ دەنگی ئەو
ڕووناكییەی هیچ تاریکییەک ناتوانێت بیخنکێنێت.
