لە نێوان تاریکیی شنگال و ڕووناکیی ئیشراقدا: خوێندنەوەیەکی فەلسەفی بۆ جینۆسایدی ئێزەدییەکان و ڕۆمانی "سایەی نوور"
پێشەکی: برینێک لە جەستەی مێژوودا
جینۆساید تەنها پرۆسەیەک نییە بۆ سڕینەوەی جەستەیی کۆمەڵە مرۆڤێک،
بەڵکو هەوڵێکی سیستماتیکە بۆ کوژاندنەوەی ئەو ڕووناکییە مەعریفی و کولتوورییەی کە
نەتەوەیەک یان پێکهاتەیەک هەڵگریەتی. هاوینی ٢٠١٤، کاتێک گرووپی تیرۆریستیی داعش
هێرشی کردە سەر شنگال، تەنها خاکێکی داگیرنەکرد، بەڵکو پەلاماری "مۆتێل"
و شوناسێکی دا کە هەزاران ساڵ بوو وەک پاسەوانی ڕووناکی لە دڵی زاگرۆسدا
دەدرەوشایەوە.
１.جینۆساید وەک بەرەنجامی چەقبەستوویی فقهی
ئەوەی لە شنگال ڕوویدا —لە
کۆیلەکردنی ٥٠٠٠ ژن و منداڵ و کڕین و فرۆشتنیان لە بازاڕەکانی مووسڵ و ڕەققە—
تەنها کارێکی "توندڕەوانە" نەبوو، بەڵکو جێبەجێکردنی دەقاوەدەقی ئەو
فقهە تەقلیدییە بوو کە سەدان ساڵە بەبێ نوێکردنەوە و ڕیفۆرم ماوەتەوە. بێدەنگیی ناوەندە
گەورە ئایینییەکانی وەک ئەزهەر و زانایانی شیعە و سوننە لە ئاست ئەم تاوانانە،
نیشانەیەکی مەترسیداری ئەو "بەتاڵ بوونە" ناوەکییەیە کە دامەزراوە
ئایینییەکانی گرتووەتەوە. داعش شتێکی نوێی دانەهێنا؛ ئەوان تەنها ئەو لاپەڕانەی
فقهیان کردە کردار کە "کەنیزەک"، "تەکفیر" و
"تەجاوز" شەریعەت رێگەی پێدابوو.
لێرەوەیە کە پێویستمان بە گۆڕینی پارادایم هەیە؛ ئێمە پێویستمان بە "ڕیفۆرمی
فکری" و "خوێندنەوەی ڕەخنەیی" هەیە بۆ ئەوەی ڕێگری لە
دووبارەبوونەوەی ئەم کارەساتانە بگرین.
２."سایەی
نوور": مانیفێستێک بۆ ڕزگاریی ڕۆح
لە ناو جەرگەی ئەم تاریکییە
مێژووییەدا، ڕۆمانی "سایەی نوور" وەک
پڕۆژەیەکی فیکری و ئەدەبی لەدایک دەبێت. ئەم ڕۆمانە تەنها گێڕانەوەی چیرۆکێکی سادە
نییە، بەڵکو گەشتێکی بیست ساڵەی نووسەرە لە نێوان کەلاوەکانی مێژوو و گەڕان بەدوای
ئەو "نوورە" ئەزەلییەی کە لە ناو ئایینە دێرینەکانی وەک ئێزیدی، یارسان
و میترایی پارێزراوە.
کارەکتەری "هیوا" لە ڕۆمانەکەدا، نوێنەرایەتی مرۆڤی کوردی
سەردەم دەکات کە لە ناو خۆڵەمێشی جینۆسایددا دەچێتە ناو "قوتابخانەی بێ
دیوار" تا فێری "حکمەتی ئیشراق" بێت. ئەو لەگەڵ "پیر
ڕۆشنا"دا جوگرافیایەکی مەعریفی دەپێوێت کە لە لالشەوە دەست پێ دەکات و لە
مەزاری سوهروەردی لە حەلەب کۆتایی دێت.
３.پەیامی گەردوونیی زاگرۆس: لە سوهروەردییەوە بۆ
سپینۆزا و ئەنیشتاین
گرنگیی "سایەی نوور"
لەوەدایە کە "شوناسی کوردی" لە قاڵبە نەتەوەییە تەسکەکە دەردەهێنێت و
دەیبەستێتەوە بە ئاسۆیەکی گەردوونییەوە. ئەو "وەحدەتی وجوود" و
خوداناسییەی لە ناو ئاوازەکانی تەنبووری یارسان و نزا ئیشراقییەکانی ئێزیدییەکاندا
هەیە، هەمان ئەو فەلسەفەیەیە کە دواتر باروخ سپینۆزا لە ئەوروپا دایڕشتەوە و
ئەلبێرت ئەنیشتاین وەک تەنها "خودایەک" کە باوەڕی پێی هەبێت، ناوی برد.
ئەم ڕۆمانە دەیسەلمێنێت کە حیکمەتی زاگرۆس، تەنها کولتوورێکی لۆکاڵی
نییە، بەڵکو بەشێکە لە لێدانی دڵی گەردوون. کاتێک سوهروەردی باسی
"ڕووناکی" دەکات، مەبەستی لەو هێزە مەعریفییەیە کە مرۆڤ لە کۆیلایەتیی
جەهل و تاریکی ڕزگار دەکات.
４.شۆڕشی پەروەردەیی و نووسینەوەی مێژوو
"سایەی نوور" داوای شۆڕشێکی فکری دەکات؛
گەڕانەوە بۆ "زمانی دایک" و بونیادنانی مێژوویەک کە خۆمان دەینووسینەوە،
نەک ئەوەی داگیرکەران بۆیان کێشاوین. نووسەر لێرەدا وەک "پاسەوانی
مێژوو" دەردەکەوێت، ئەو مێژووەی کە دەیەوێت بیسەلمێنێت: تا ئەو کاتەی
فەلسەفەی خۆمان نەناسین، ناتوانین نیشتیمانی خۆمان ئازاد بکەین.
ئەنجامگیری: بانگەوازێک بۆ مەعریفە
جینۆسایدی ئێزیدییەکان برینێکە کە تەنها بە دادپەروەریی نێودەوڵەتی و
"نووری مەعریفە" ساڕێژ دەبێت. ڕۆمانی "سایەی نوور"
بانگهێشتنامەیەکە بۆ هەموو ئازادیخوازان تا لە ناو "سایە"ی قورسی
مێژوودا، بە دوای ئەو ڕووناکییەدا بگەڕێن کە هەرگیز ئاوا نابێت.
شەممەی داهاتوو لە ستۆکهۆڵم، ئێمە تەنها پەردە لەسەر کتێبێک لانادەین،
بەڵکو پەردە لەسەر ڕاستییەکی شاردراوە لادەدەین کە دەیەوێت مرۆڤی کورد لە
"تاریکیی بە زۆر داسەپێندراو"ەوە بەرەو "ڕووناکیی ڕەسەنی خۆی"
ببات.
زانیاریی مەراسیم:
- شوێن: ستۆکهۆڵم
ناوەندی ABF ،
سوید
- کات: شەممەی
داهاتوو٠٨.٠٨.٢٠٢٦
- بۆنە: پەردەلادان
لەسەر ڕۆمانی "سایەی نوور"
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر