تەلارسازیی جەهل و تیۆلۆژیای ڕقوکینە: خوێندنەوەیەکی
ڕەخنەیی بۆ ھەڕەشەکانی سەر ناسنامەی ئێزدیاتی
پێشەکی: مۆتەکەی جەهل لە سەردەمی تەکنەلۆژیادا
لە جیهانی هاوچەرخدا، سۆشیاڵ میدیا بووەتە چەقۆیەکی
دوودەم؛ هەم کایەیەکە بۆ بڵاوکردنەوەی مەعریفە و هەم بووەتە مینبەرێک بۆ ئەو دەنگە
توندڕەوانەی کە بەناوی پیرۆزییەوە، ژەهری ڕق دەڕێژن. ئەو دیاردەیەی لە ڕۆژهەڵاتی
کوردستان و ناوچەکەدا دەبینرێت، کە تێیدا هەندێک کەسی کەمخوێندەوار لەژێر ناوی
"مەلا" و بە پاڵپشتیی سیاسیی ناڕاستەوخۆ، هێرش دەکەنە سەر پێکهاتە
ڕەسەنەکانی وەک "ئێزدییەکان"، تەنیا هێرشێکی ئایینی نییە، بەڵکو هەوڵێکی
سیستماتیکە بۆ تێکدانی تان و پۆی کۆمەڵایەتی و سڕینەوەی ئەو فرەییەی کە جوانیی نیشتمانی
پێوە بەندە.
１. فەلسەفەی "ئەویتر" و فۆبیای
جەهل
لە فەلسەفەی "ئیمانوێل لێڤیناس"دا، بینینی ڕووی "ئەویتر" بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقی دەخاتە سەر شانمان. بەڵام کاتێک مەلایەکی بێئاگا لە فەلسەفەی ئایین و مێژووی شارستانییەت، ئێزدییەکان بە "گڵاو" ناوزەد دەکات، ئەو لە ڕاستیدا لە "مرۆڤبوونی" ئەوان کەم ناکاتەوە، بەڵکو "نەزانینی" خۆی نمایش دەکات.
ئەم جۆرە گوتارانە لەسەر بنەمای "دێوەزمەکردنی ئەویتر" (Dehumanization) کار
دەکەن. کاتێک مرۆڤێک بەرامبەرەکەی وەک "ناپاک" یان "گڵاو"
وێنا دەکات، لە ڕاستیدا ڕێگەی دەروونی بۆ "جینۆساید" خۆش دەکات. ئەمە
ڕێک ئەو مۆدێلە فیگرییە بوو کە داعش پەیڕەوی کرد؛ مۆدێلێک کە تێیدا
"دەق" بەبێ "ئەقڵ" و "مێژوو" بەبێ
"ویژدان" دەخوێنرێتەوە.
２. ئامێری سیاسی و بەکارهێنانی ئایین
بە ئاکادیمی ئەگەر
سەیری دۆخەکە بکەین، زۆرجار ئەم دەنگە توندڕەوانە بەبێ چاودێری و مۆڵەتی دەسەڵاتە
سیاسییەکان ناتوانن بەو شێوەیە فراوانە کار بکەن. لە زانستی سیاسەتدا، ئەمە پێی
دەوترێت "دابەش
بکە و حوکم بکە".
هاندانی ململانێی مەزهەبی و ئایینی لە ناوخۆی گەلی
کورددا، ستراتیژییەکە بۆ لاوازکردنی یەکگرتوویی نەتەوەیی. مەلایەک کە نە
بڕوانامەیەکی زانستی هەیە و نە تێگەیشتنێکی بۆ "ئیلاهیاتی تەقابولی"،
دەبێتە ئامرازێکی بێ ئەوەی لە دەستی ئەوانەی دەیانەوێت ڕۆژهەڵاتی کوردستان بکەنە
مەیدانی شەڕی بیروباوەڕەکان.
３. ئێزدیاتی: فەلسەفەی ڕووناکی و ڕەسەنایەتی
ئەو کەسەی هەڕەشەی جینۆسایدی ئێزدییەکان دەکات، بێئاگا
لای وایە کە ئێزدیاتی تەنیا "باوەڕێکە"؛ لەکاتێکدا ئێزدیاتی یەکێکە لە
کۆنترین ڕەگەکانی ناسنامەی کوردی و هەڵگری فەلسەفەیەکی قووڵی پاراستنی سروشت و
ڕێزگرتن لە ڕووناکییە. هێرشکردنە سەر ئێزدی، هێرشە بۆ سەر مێژوویەکی چەند هەزار
ساڵە کە پێش هەموو ئایینە نێردراوەکان هەبووە. خوێندنەوەی "جەهل" بۆ ئەم
ئایینە، تەنیا ڕق نییە، بەڵکو هەوڵدانە بۆ بڕینەوەی ڕەگەکانی خۆمان.
４. پارادۆکسی لێبوردەیی: ئەرکی ئەخلاقیی
ئێمە
فەیلەسووف "کارڵ
پۆپەر" باس لە "پارادۆکسی لێبوردەیی" دەکات و دەڵێت: "ئەگەر
ئێمە بێسنوور لێبوردە بین تەنانەت بەرامبەر ئەوانەیش کە کینە و ڕق بڵاو
دەکەنەوە، ئەوا لە کۆتاییدا مرۆڤە لێبوردەکان و خودی لێبوردەییش لەناو دەچن."
لێرەوە، ڕاپۆرتکردنی
(Report) ئەو پەیجانەی ژەهری نەفرەت بڵاو
دەکەنەوە، کارێکی "دژی ئازادیی ڕادەربڕین" نییە، بەڵکو
**"بەرگرییەکی ڕەوا لە مرۆڤایەتی"**یە. ئازادیی ڕادەربڕین کۆتایی دێت
کاتێک دەستپێدەکات بە هاندانی کوشتن و جیاکاریی ڕەگەزی و ئایینی.
ئەنجام و بانگەواز
ئێمە وەک کۆمەڵگەیەکی ڕۆشنبیر و وەک نەوەیەک کە
ئازارەکانی "شەنگال"مان لە یادە، نابێت ڕێگە بدەین هەمان مۆدێلی بیری
داعشی لەژێر پەردەی جیاوازدا لە شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا سەر هەڵبداتەوە.
ئەو مەلایەی بە ۱۰ هەزار فۆڵۆوەرەوە
هەڕەشەی جینۆساید دەکات، مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر ئاسایشی دەروونیی
منداڵەکانمان. تکایە:
1.
هۆشیار
بن: مەهێڵن
ئایین بکرێتە چەک بۆ کوشتنی مرۆڤایەتی.
2.
بەرپرسیار
بن: هەر
ناوەڕۆکێکی توندڕەو کە سوکایەتی بە ئێزدی، مەسیحی، یان هەر پێکهاتەیەکی تر دەکات،
ڕاپۆرت بکەن.
3.
دیالۆگ: وەک
وەڵامێک، با مێژووی پێکەوەژیانی ئایینەکان و فەلسەفەی جوانیی ئێزدیاتی زیاتر بڵاو
بکەینەوە.
نەفرەت، چەک و کەرەستەی "نەزان"ەکانە؛ و
مەعریفە، تەنیا ڕێگەی ڕزگارییە.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر