لە دەرەوەی بازنە کڵۆمەکان: بەرەو
بونیادنانی "بزووتنەوەی زاگرۆسی" و ڕێنێسانسی جەماوەری لە کوردستان
پێشەکی: قەیرانی ئایدیۆلۆژیا و کۆتایی مێژووی
حیزبایەتی
لە ئێستای کوردستاندا، ئێمە لەبەردەم جۆرێک لە
"چەقبەستوویی مێژوویی" وەستاوین. ئەو قاڵبە ئایدیۆلۆژییانەی کە لە سەدەی
بیستەمدا بزوێنەری شۆڕش بوون (چ وەک حیزبی چوارچێوەداری کلاسیک و چ وەک گوتاری
ئایینیی سیاسی)، ئێستا گۆڕاون بۆ "بازنەی داخراو". ئەم بازنە
ئایدیۆلۆژییانە نەک هەر ناتوانن وەڵامی تەحەدییەکانی سەدەی بیست و یەک بدەنەوە،
بەڵکو بوونەتە دیوارێک لە نێوان تاکی کورد و جەوهەری نیشتمانیدا. کاتێک ئایین یان
حیزب دەبنە پیرۆزییەکی ڕەها و ئامانج لە خۆیاندا، "مرۆڤ" و "خاک"
دەبنە قوربانی.
یەکەم: فەلسەفەی "بازنەی داخراو" و
تێپەڕاندنی
ئەو حیزبانەی خۆیان لە ئایدیۆلۆژیایەکی دۆگما و
چوارچێوەداردا قەتیس کردووە، تووشی نەخۆشیی "دووبارەبوونەوەی خود" بوون.
ئەم حیزبانە جەماوەر تەنها وەک "ئامرازێکی دەنگدان" یان "سوتەمەنیی
ململانێ" دەبینن. لێرەدا پێویستمان بە گۆڕانکارییەکی پارادایمی (Paradigm Shift) هەیە؛
واتە گواستنەوە لە "کۆمەڵگەی حیزبی" بۆ "کۆمەڵگەی مەدەنیی سیاسی".
بەگوێرەی تیۆرەکانی "هانا ئارێنت"، هێزی
ڕاستەقینە لە نێوان مرۆڤەکاندایە کاتێک پێکەوە کار دەکەن، نەک لە دەزگایەکی
بیرۆکراسیی حیزبیدا. بۆیە، تێپەڕاندنی حیزبی کلاسیک بەواتای سڕینەوەی سیاسەت نییە،
بەڵکو بەواتای "گەڕانەوەی سیاسەت بۆ ناو خەڵک"ە.
دووەم: ڕوحیەتی زاگرۆسی؛ وەک مانیفێستۆیەکی
بوونگەرایی
کوردستان پێویستی بە بزووتنەوەیەک هەیە کە لە قووڵایی
مێژووی "زاگرۆس"ەوە سەرچاوە بگرێت. ڕوحیەتی زاگرۆسی تەنها چەمکێکی
جوگرافی نییە، بەڵکو "ئۆنتۆلۆژیایەکی ژیاندۆست"ە. زاگرۆس لە مێژوودا
هێمای خۆڕاگری، هەمەجۆریی بایۆلۆژی و کولتووری، و پەیوەندییەکی ئۆرگانیک بووە
لەگەڵ سروشتدا.
- کەرامەتی
تاک: گەڕانەوە
بۆ مرۆڤی کورد وەک سوژەیەکی ئازاد، نەک پاشکۆیەک بۆ "سەرۆک" یان
"پێشەوا".
- شکۆی
نیشتمان: لێرەدا
نیشتمان وەک پیرۆزییەکی ئایدیۆلۆژی نا، بەڵکو وەک "ماڵێکی هاوبەش"
دەبینرێت کە پاراستنی ئەرکێکی ئەخلاقییە.
سێیەم: بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان و هێزی
"کۆمەڵگەی مەدەنی"
لە دنیای مۆدێرندا، بزووتنەوە ژینگەیی و مەدەنییەکان
بوونەتە "دەسەڵاتی چوارەم" یان "هێزی ڕاستکەرەوە". لە
کوردستان، پێویستە ژینگەپارێزی لە چالاکییەکی سیمبولییەوە بگۆڕدرێت بۆ
"سیاسەتێکی بنەڕەتی". خاکێک کە دارستانەکەی دەسوتێت و ئاوەکەی دەدزرێت،
ناتوانێت کەرامەتی مرۆڤەکەی بپارێزێت.
ڕێکخراوە مەدەنییەکان دەبێت ببنە "قەڵای
هۆشیاری"؛ بە جۆرێک کە حیزب ناچار بکەن لەبەردەم یاسا و ویستی جەماوەردا
کڕنۆش بەرێت. هێزی "نا" گوتن لەلایەن جەماوەرێکی یەکگرتوو، کاریگەرترە
لە هەزاران چەکی حیزبی.
چوارەم: بەراوردکارییەکی مێژوویی (بۆچی ئەوان
سەرکەوتن؟)
بۆ تێگەیشتن لەوەی چۆن بزووتنەوە جەماوەرییەکان دەبنە
جێگرەوەی سیستمە چەقبەستووەکان، دەتوانین سەیری ئەم ئەزموونانە بکەین:
1. بزووتنەوەی "سۆلیداریتی" (Solidarity) لە
پۆڵەندا:
ئەم بزووتنەوەیە لە ناو جەرگەی کرێکاران و
ڕۆشنبیرانەوە دەستی پێکرد. ئەوان نەک وەک حیزبێکی سیاسی، بەڵکو وەک بزووتنەوەیەکی
کۆمەڵایەتی دژی دەسەڵاتی تۆتالیتاری وەستانەوە. توانییان بە هێزی یەکگرتوویی و
"مانگرتنی مەدەنی" سیستمەکە ناچار بە پاشەکشە بکەن و دواجار سەروەری بۆ
گەلەکەیان بگێڕنەوە.
2. شۆڕشی گۆرانی (Singing Revolution) لە
وڵاتانی بالتیک (ئیستۆنیا، لاتیڤیا، لیتوانیا):
ئەم گەلانە لە ڕێگەی گەڕانەوە بۆ "شوناسی
کولتووری" و بزووتنەوەی جەماوەریی بێ توندوتیژی، خۆیان لە بازنەی
ئایدیۆلۆژیای سۆڤیەتی ڕزگار کرد. ئەوان نیشتمانیان کردە چەترێک بۆ هەمووان و لە
ڕێگەی ڕێکخراوە مەدەنییەکانەوە شکۆی تاکیان بونیاد نایەوە.
ئەم نموونانە پێمان دەڵێن: کاتێک "کۆمەڵگە"
لە "حیزب" بەهێزتر بوو، سەروەریی نیشتمانی بەدی دێت.
پێنجەم: ئاستەکانی هۆشیاری و ئەرکی قۆناغەکە
بۆ ئەوەی بزووتنەوەیەک دروست بێت کە حیزب بخاتە سەر
"ڕێگە ڕاستەکە"، پێویستە کار لەسەر سێ ئاست بکرێت:
1. هۆشیاریی سیاسی: تێگەیشتن
لەوەی کە حیزب خزمەتکارە نەک گەورە.
2. هۆشیاریی ژینگەیی: پاراستنی خاکی کوردستان وەک جەستەی
نەتەوە.
3. هۆشیاریی مافپەروەری: کارکردن بۆ سەروەریی یاسا نەک سەروەریی
بنەماڵە و گرووپ.
ئەنجامگیری
کوردستان لە بەردەم لەدایکبوونێکی نوێدایە. قۆناغی
"پیاهەڵدان بە ئایدیۆلۆژیا" کۆتایی هاتووە و قۆناغی "کردەی
جەماوەری" دەستی پێکردووە. بزووتنەوەیەکی هەڵگری ڕوحی زاگرۆسی، بزووتنەوەیەکە
کە "مرۆڤ" دەکاتە چەق، "هەقیقەت" دەکاتە ئامانج و
"نیشتمان"یش دەکاتە هەوارگەیەک بۆ هەمووان. تەنها لە ڕێگەی ڕێکخستنی
جەماوەریی دەرەوەی بازنە حیزبییەکانە، کە دەتوانین کەرامەتی تاک بپارێزین و بەرەو
سەربەخۆییەکی ڕاستەقینە هەنگاو بنێین.
"هێز
لە ناو بازنەکاندا نییە، هێز لەو دەستانەدایە کە بازنەکان دەشکێنن بۆ ئەوەی دەستی
یەکتر بگرن."
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر