هونەری گفتوگۆی بێتوندوتیژی لە فەزای دیجیتاڵیدا
پێشەکی
سۆشیال میدیا لە کۆمەڵگەی کوردیدا، لە جیاتی ئەوەی ببێتە
ناوەندێک بۆ گۆڕینەوەی مەعریفە و دیالۆگ، زۆرجار دەبێتە گۆڕەپانی "تیرۆری کەسایەتی"
و توندوتیژیی زارەکی. هەر کەسێک گوزارشت لە بیروڕایەکی جیاواز بکات، دەستبەجێ ڕووبەڕووی
شەپۆلێک لە سووکایەتی و جنێو دەبێتەوە. ئەم بابەتە هەوڵ دەدات لە ڕوانگەی "مارشاڵ
ڕۆزێنبێرگ" و چەمکی "پەیوەندی بێ توند و تیژی"
(NVC) شیکاری بۆ ئەم دۆخە بکات و ڕێگەی دەربازبوون
نیشان بدات.
١. زمان وەک چەک: چیرۆکەکەی
ڕۆزێنبێرگ
مارشاڵ ڕۆزێنبێرگ لە کتێبی "پەیوەندی بێ توند و
تیژی: رێگەیەک بۆ ژیانی باشتر"دا باس لە ئەزموونێکی مەترسیدار دەکات. لە کۆبوونەوەیەکدا
لە ناوچەیەکی پڕ لە گرژی، پیاوێک بە تووڕەییەکی زۆرەوە هاواری کرد: "تۆ بکوژیت!"
لە جیاتی ئەوەی ڕۆزێنبێرگ بەرگری لە خۆی بکات یان ئەویش
هاوار بکات، پەنای بردە بەر بنەمایەکی زێڕین: "هەموو هێرشێکی زارەکی، لە بنەڕەتدا
داواکارییەکە بۆ بیستن."
ڕۆزێنبێرگ لێی پرسی: "ئایا تۆ تووڕەیت چونکە پێت
وایە کەسانێکی وەک من بێباک بوون بەرامبەر ئازارەکانی گەلەکەت؟" ئەم ڕستەیە کلیلی
کردنەوەی گرێی تووڕەیی پیاوەکە بوو. کاتێک پیاوەکە هەستی کرد "بیسترا"، ئاستی
توندوتیژییەکەی دابەزی و دەستی کرد بە قسەکردن لەسەر کێشە ڕاستەقینەکانی.
٢. بۆچی لە سۆشیال میدیادا توندین؟
کاتێک بەکارهێنەرێکی کورد لە فەیسبووک یان ئینستاگرام
پەلاماری نووسەرێک یان چالاکوانێک دەدات کە جیاواز بیر دەکاتەوە، لە ڕاستیدا ئەو خەریکی
دەربڕینی "ئازارێکی دەروونی"یە، بەڵام بە زمانێکی هەڵە.
بەپێی تیۆرییەکانی سێ بیرمەندی گرنگ، دەتوانین ئەم توندوتیژییە
بەم شێوەیە شی بکەینەوە:
نەسیم تاڵیب
(Nassim Nicholas Taleb): ئاماژە بە "بەرپرسیارێتیی
تاکەکەسی" دەکات. لە سۆشیال میدیادا، مرۆڤەکان لە پشت مۆبایلەکانیانەوە هەست بە
بەرپرسیارێتی ناکەن، بۆیە بە ئاسانی دەکەونە داوی "هەیجانی جەماوەری" و بە
بێ بیرکردنەوە پەلامار دەدەن.
ناتانیێل براندن
(Nathaniel Branden): لە کتێبی "عزت نفس"دا
باس لەوە دەکات کە مرۆڤی خاوەن شکۆ و متمانەبەخۆبوونی بەرز، پێویستی بەوە نییە ئەوانی
تر بچوک بکاتەوە تا خۆی گەورە دەربکەوێت. ئەو توندوتیژییەی لە کۆمێنتی کوردی دەبینرێت،
نیشانەیەکە لە "کەمیی عزت نفس"ی تاکی هێرشبەر.
مارشاڵ ڕۆزێنبێرگ: توندوتیژی بە زمانی "تراژیدی"
ناودەبات. کاتێک ئێمە فێر نەکراوین چۆن پێویستییەکانمان
(Needs) دەرببڕین، پەنا بۆ جنێو و شکاندنی بەرامبەر
دەبەین.
٣. چارەسەر: چۆن مامەڵە
لەگەڵ پێچەوانەکان بکەین؟
بۆ ئەوەی لەم بازنە پڕ لە توندوتیژییە بێینە دەرێ، پێویستمان
بە گۆڕینی شێوازی بیرکردنەوە هەیە:
گوێگرتنی هاوسۆزانە
(Empathy): کاتێک کەسێک لە سۆشیال میدیا هێرشت دەکاتە
سەر، بەر لەوەی وەڵامی بدەیتەوە، لە خۆت بپرسە: "ئەم مرۆڤە چ ئازارێک یان چ پێویستییەکی
لێ فەوتاوە کە بەم زمانە قسە دەکات؟"
جیاکردنەوەی مرۆڤ لە بیرۆکە: ئێمە دەتوانین دژی بیرۆکەیەک
بین بەبێ ئەوەی ڕقمان لە خودی کەسەکە بێت.
بەرپرسیارێتیی وشە: وەک نەسیم تاڵیب دەڵێت، پێویستە
"پێستمان لە ناو یارییەکەدا بێت" (Skin in the Game). واتە
هەر وشەیەک دەیڵێین، دەبێت بەرپرسیارێتییە ئەخلاقییەکەی هەڵبگرین.
کۆتایی و "ڕستە سیحرییەکە"
ڕۆزێنبێرگ پێی وابوو دەتوانرێت بە یەک ڕستە گرژیی کۆمەڵێکی
تووڕە هێمن بکرێتەوە. ئەو ڕستەیە ئەوەیە: "ئایا دەتوانن پێم بڵێن چیتان پێویستە
کە ئێستا دەستەبەری ناکەن؟"
ئەگەر لە سۆشیال میدیای کوردیدا، لە جیاتی ئەوەی بڵێین
"تۆ خائینیت"، "تۆ نەفامیت"، یان "تۆ هیچی نازانیت"،
هەوڵ بدەین لە بنەمای "پێویستی" (Need) تێبگەین،
ئەو کات فەزای گشتی لە جەنگەوە دەگۆڕێت بۆ دیالۆگ. مرۆڤی دانا، وەک ئەوەی ئەم بیرمەندانە
کۆکن لەسەری، ئەو کەسەیە کە لە ناو جەنجاڵی و تووڕەییدا، ئارامی و تێگەیشتن هەڵدەبژێرێت.
سەرچاوەکان بۆ سوودوەرگرتنی زیاتر:
Rosenberg,
Marshall B. Nonviolent Communication: A Language of Life.
Taleb,
Nassim Nicholas. Skin in the Game.
Branden,
Nathaniel. The Six Pillars of Self-Esteem.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر