دوشنبه، دی ۱۵، ۱۴۰۴

دیالێکتیکی ترس و ڕاپەڕینی مانا: لە "تەرمی شەقام"ەوە بۆ "قیژەی ئازادی"

 


دیالێکتیکی ترس و ڕاپەڕینی مانا: لە "تەرمی شەقام"ەوە بۆ "قیژەی ئازادی"

سەرەتا: شۆڕشێکی دزراو

مێژووی هاوچەرخی ئێران بە تراژیدیایەکی گەورە دەستی پێکرد؛ شۆڕشی ١٩٧٩ کە بڕیار بوو ببێتە ڕێگەیەک بۆ ڕزگاری،بەڵام لە لایەن سیستمێکی ئایدیۆلۆژییەوە "دزرا". ئەمە تەنیا گۆڕینی دەسەڵات نەبوو، بەڵکوو گۆڕینی مانای ژیان بوو بۆ ترس. لێرەوە فەلسەفەی دەسەڵات لەسەر بنەمای "سیاسەتی مەرگ" (Necropolitics) داڕێژرا، کە تێیدا مانەوەی ڕژێم بەستراوەتەوە بە ڕادەی بڵاوکردنەوەی تۆقاندن لە ناخی تاکدا.

ئەندازیاریی ترس: قۆناغی سێدارە  لە شار و گوندەکان

وەک لە یادەوەرییە تاڵەکاندا ماوەتەوە، لە سەرەتای هەشتاکاندا، پاسداران و دامەزراوە ئەمنییەکان "ترس"یان وەک کاڵایەکی ستراتیژی بەرهەم دەهێنا. تیربارانکردنی خەڵک لە  شار وگوندەکان و لە پێش چاوی گشتی، تەنیا بۆ کوشتنی جەستە نەبوو، بەڵکوو بۆ "کوشتنی ئیرادە" بوو. ڕژێم دەیویست بڵێ: "هەر کەسێک خەونی ئازادی هەبێت، چارەنووسی مەرگێکی بێدەنگە." ئەمە لە فەلسەفەی سیاسییدا پێی دەوترێت "تیرۆری سیستەماتیک" بۆ داگیرکردنی ناوەوەی مرۆڤ.

هەرەسهێنانی دیوارەکان: لە لۆرستانەوە تا ئیلام و کرماشان

بەڵام ترس وەک هەر ماددەیەکی تر، خاڵێکی "تێربوون"ی هەیە. کاتێک ئازار دەگاتە لوتکە، ترس دەگۆڕێت بۆ تووڕەیی. ئەوەی ئەمڕۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەیبینین، بەتایبەت ئەو ڕاپەڕینە شکۆدارەی لە پارێزگاکانی ئیلام، کرماشان و لوڕستان سەری هەڵدا، نیشانەی شکانی ئەو تەڵسمە مێژووییەیە. ڕژێم ساڵانێکی زۆر هەوڵیدا بە ئایدیۆلۆژیا و پەراوێزخستن، ئەم ناوچانە لە جەستەی نەتەوەیی کورد داببڕێت، بەڵام "بانگی ئازادی" نیشانی دا کە ناسنامە بە زەبروزەنگ ناسڕێتەوە. هاتنە مەیدانی کرماشان و ئیلام، مانای ئەوەیە کە "دیواری ترس" نەک هەر درزی بردووە، بەڵکوو بەسەر سەری داگیرکەردا ڕووخاوە.

بەراوردێکی مێژوویی: قێقنووس و نەتەوەی زیندوو

ئەم دۆخەی ئێستای کورد، بەسەرهاتی نەتەوەی پۆڵەندا (Poland) مان بیر دەخاتەوە. پۆڵەندییەکان بۆ ماوەی زیاتر لە سەدەیەک وڵاتەکەیان لەسەر نەخشە سڕابووەوە و لە نێوان ئیمپراتۆرییەتەکاندا دابەش کرابوون. ڕووسیا و ئەڵمانیا هەوڵیان دا زمان، کلتوور و ئیرادەیان بشکێنن. بەڵام پۆڵەندییەکان وەک "قێقنووس" (ئەو باڵندە ئەفسانەییەی لە ناو خۆڵەمێشی خۆیەوە لەدایک دەبێتەوە) چاوەڕێی ساتی مێژووییان کرد. ئەوان لە ڕێگەی کلتوور و یەکگرتوویی "سۆلیداریتی" (Solidarity) دیوارە پۆڵایینەکانی کۆمۆنیزمیان ڕووخاند.

ئەمڕۆ، ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەمان مۆدێلی "زیندووبوونەوە لە ناو خۆڵەمێش" نیشان دەدات. ئەگەر دوێنێ بە تیرباران و سێدارە بێدەنگییان دەسەپاند، ئەمڕۆ جەستەی برینداری نیشتمان بووەتە بزوێنەری شۆڕشێک کە جیهان سەرسام دەکات.

ئەنجام: بەرەو ئاسۆیەکی نوێ

دیکتاتۆرەکان لە یەک شت تێناگەن: دەکرێت مرۆڤەکان بکوژرێن، بەڵام ناتوانرێت "مانا" بکوژرێت. کاتێک گەلێک بڕیار دەدات کە چیتر نەترسێت، هیچ چەکێک لە جیهاندا نییە بتوانێت ڕایبگرێت. تێپەڕینی تەمەنی ئێمە، تەنیا ژمارەیە، بەڵام تەمەنی ئازادی لە ڕۆژهەڵاتدا ئێستا لە هەموو کاتێک گەنجتر و بەهێزترە.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر