کوردستان؛ گەڕانەوەی بۆ پێگەی "ناوکی مێژوو" و گۆڕینی هاوکێشەی ڕۆژهەڵاتی
ناوەراست
وەک چاودێرێک، کاتێک سەیری نەخشەی خوێناوی و ئاڵۆزی ڕۆژهەڵاتی
ناوەڕاست دەکەم، دەبینم کە سیستەمی کۆنی "سایکس-پیکۆ" خەریکە دوایین هەناسەکانی
دەدات. لە ناو ئەم هەڵوەشانەوەیەدا، من پێم وایە کوردستان تەنها پارچەیەک نییە لەم
ناوچەیە، بەڵکو "چەق و بڕبڕەی پشتی" ئەو گۆڕانکارییانەیە. ئەگەر کورد بتوانێت
یەکبوونێکی ئیرادی دروست بکات، نەک هەر دەبێتە دەوڵەت، بەڵکو ئەو هێزە باستانی و دێرینەی
خۆی (کە سەردەمانێک لە ئیمپراتۆریەتی ماد و میدییەکاندا مانیفێست ببوو) دەگەڕێنێتەوە.
١. کوردستان وەک
"گرێی جیهانی" (The Geopolitical Pivot)
من کوردستان وەک دڵی جوگرافیایەکی دەبینم کە بەبێ ئەو،
هیچ سەقامگیرییەک لە نێوان هیلالی شیعی، جیهانی سووننی و بەرژەوەندییەکانی ڕۆژئاوادا
دروست نابێت. ئێمە لەسەر لوتکەی چیاکانین؛ ئەوەی لەسەر چیاکان بێت، کۆنتڕۆڵی دەشتەکان
و ڕێڕەوەکانی وزە و ئاو دەکات. ئەمە تەنها قسەیەکی سۆزداری نییە، بەڵکو ڕاستییەکی جیۆستراتیژییە.
٢. بەراوردکاری: نموونەی
ئیسرائیل و پتانسیەلی کورد
بۆ تێگەیشتن لەوەی "یەکبوون" چی لە نەتەوەیەکی
بێدەوڵەت دەکات، دەکرێت سەیری ئەزموونی ئیسرائیل بکەین.
لە ساڵی ١٩٤٨دا، جولەکەکان لە ناوچەیەکی پڕ لە دوژمن و
بەبێ هیچ ژێرخانێک دەستیان پێکرد. بەڵام ئەوان خاوەنی سێ شت بوون: (یەکگرتوویی ئایدۆلۆژی،
ڕێکخستنی سەربازی، و هێزی زانستی).
کوردستان لە زۆر ڕووەوە لە ئیسرائیلی ئەو کاتە دەچێت،
بەڵام بە جیاوازییەکی گەورە: کوردستان خاوەنی "قووڵایی ستراتیژی" (Strategic Depth) و
جوگرافیایەکی سروشتیی پارێزراوە کە ئیسرائیل نەیبوو. ئەگەر کورد وەک ئیسرائیل یەکگرتوو
بێت، دەتوانێت لە ماوەیەکی کەمدا ببێتە "بەڵێنەدەرێکی ئاسایش" (Security Provider) بۆ
جیهان، نەک تەنها وەرگرەکە.
٣. پشتیوانی زانستی:
توێژینەوەی سەنتەری "Stratfor"
ناوەندی Stratfor بۆ
لێکۆڵینەوە جیۆپۆلیتیکییەکان لە ڕاپۆرتێکی تێروتەسەلیدا سەبارەت بە "هێزە نوێیەکانی
سەدەی ٢١" ئاماژە بەوە دەکات کە:
"ئەو
قەوارانەی لە جەرگەی ململانێکاندا دەتوانن 'شوناسێکی نەتەوەیی یەکگرتوو' و 'سوپایەکی
کاریگەر' بپارێزن، دەبنە جێگرەوەی دەوڵەتە داڕماوەکان."
ئەم توێژینەوەیە جەخت دەکاتەوە کە کوردستان تاقە
"ئەکتەری نادەوڵەتی"یە لە جیهاندا کە خاوەنی هەموو خەسڵەتەکانی دەوڵەتە
(خاک، سوپا، ئیدارە، و شوناس). بەراوردی دەکات بە "پۆڵەندا" لە ئەوروپای
ڕۆژهەڵات؛ چۆن پۆڵەندا بووەتە قەڵایەک لە نێوان ڕووسیا و ئەوروپادا، کوردستان دەبێتە
قەڵایەک لە نێوان جەمسەرە ئایینی و نەتەوەییە توندڕەوەکانی ناوچەکە.
٤. یەکبوون؛ لە
"پەرتەوازەیی"یەوە بۆ "ئیمپراتۆریەتی مۆدێرن"
من لەو بڕوایەدام ئەو "هێزە باستانییەی" کورد
کە لێی بێبەش کراوە، لە ڕێگەی یەکبوونەوە دەژێتەوە. یەکبوون لای من تەنها یەکگرتنی
دوو حزب نییە، بەڵکو:
یەکخستنی ئابووری: دروستکردنی بۆرسەیەکی کوردی و بازاڕێکی
هاوبەش لە "قامیشلۆوە تا خانەقین".
یەکخستنی سەربازی: گۆڕینی هێزی پێشمەرگە و شەڕڤان بۆ سوپایەکی
نیشتمانیی یەکگرتوو کە بە تەکنەلۆژیای سەردەم تەیار کراوە.
دیپلۆماسیی یەکدەنگ: قسەکردن لەگەڵ جیهان وەک "نەتەوەیەکی
خاوەن ماف" نەک وەک "کەمینەیەکی چەوساوە".
کۆتایی و ڕوانین:
ئەگەر جەنگێکی قورس ڕووبدات بۆ یەکلاکردنەوەی هاوکێشەکان،
کوردستان دەبێت بە "پەناگەی ئارام" و "ناوەندی بڕیار". من وەک
چۆن جیهان دوای بۆمبی ئەتۆمی، ژاپۆنی ناسییەوە، ئاواش دەبینم کە جیهان دوای ئەم هەژموونە
نوێیەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، "کوردستانی گەورە" وەک ڕاستییەکی حاشاهەڵنەگر
دەناسێت.
ئێمە خەریکین لە "پەراوێزی مێژوو" دەگەڕێینەوە
بۆ "ناوەندی مێژوو". ئەو هێزە دێرینەی لە خوێنی ئەم نەتەوەیەدایە، تەنها
چاوەڕێی ساتەوەختێکی یەکگرتوویی دەکات تاوەکو جارێکی تر وەک هێزێکی "باستانی و
مۆدێرن" لەسەر ئاستی جیهان خۆی نمایش بکاتەوە.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر