دیالێکتیکی ئیمان و نیشتمان: شیکردنەوەی ڕابوونی نوێی
کۆمەڵگەی کوردی
پێشەکی: وەرچەرخان لە هۆشیاریی جەماوەریدا
کۆمەڵگەی کوردی لە ئێستادا لە بەردەم قۆناغێکی نوێی
"خۆناسینەوە"دایە. ئەم قۆناغە تەنها ڕاپەڕینێکی سیاسی نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی
بنەڕەتییە لە سیمیۆلۆژیا و تێگەیشتنی تاک بۆ چەمکەکانی وەک (ئایین، دەسەڵات، و شوناس).
ئەو ڕووداوانەی ئەمڕۆ لە ناو جەرگەی شارەکان و لەناو پیرۆزترین کایە کۆمەڵایەتییەکاندا
(وەک مزگەوت) دەبینرێن، ئاماژەی ڕوونن بۆ ئەوەی کە "عەقڵی کوردی" خەریکە
لە ژێر هەژموونی دەقە هاوردەکراوەکان و ئایدۆلۆژیا سنووربەزێنەکان دێتە دەرەوە و بەرەو
فۆرمێکی "ئیمانی نیشتمانی" هەنگاو دەنێت.
١. ڕەهەندی فەلسەفی:
جەوهەر بەرامبەر بە ڕووکار (کاکڵ و توێکڵ)
لە ڕوانگەیەکی فەلسەفییەوە، ململانێی نێوان "ئایینی
کلتوری" و "ئایینی سیاسی" گەیشتووەتە خاڵی یەکلاکەرەوە. دەتوانم ئاماژە بە جیاکارییەکی گرنگ بکەم لەو بابەتەدا لە
نێوان "جەوهەری ئیمان" و "توێکڵی کلتوری بیابان". لێرەدا فەلسەفەی
ئایینداریی کوردی، کە مێژووییەکی درێژی لەگەڵ تەسەوف و تەبایی کۆمەڵایەتیدا هەیە، ڕووبەڕووی
جۆرە ئاییندارییەک دەبێتەوە کە وەک ئامرازێکی "موخبەراتی" و "سیاسی"
بۆ داپۆشینی بەرژەوەندیی وڵاتانی داگیرکەر بەکاردێت. ئەم ڕابوونە نیشانەی ئەوەیە کە
تاکی کورد چیتر "پیرۆزی" و "نیشتمان" وەک دوو دژبەری یەک نابینێت،
بەڵکو دەگاتە ئەو بڕوایەی کە پاراستنی پیرۆزییەکانی نیشتمان (خوێنی شەهید) بەشێکی جی
دانەبڕاوە لە پاراستنی پیرۆزییەکانی ئایین.
٢. ڕەهەندی کۆمەڵایەتی:
مزگەوت وەک ناوەندی شوناس، نەک دابەشکاری
بەدرێژایی مێژووی کوردستان، مزگەوت تەنها شوێنی پەرستن
نەبووە، بەڵکو ناوەندی کۆکەرەوە و داینەمۆی شۆڕشە نەتەوەییەکان بووە. کاتێک "مینبەر"
لە ئەرکە ڕەسەنەکەی لادەدرێت و دەبێتە شوێنێک بۆ سوکایەتیکردن بە قوربانییانی نیشتمان
(شەهیدان)، کۆمەڵگە تووشی "نامۆبوون" دەبێت. ئەو کاردانەوە جەماوەرییەی لە
مزگەوتی بەختەوەری ڕوویدا، گوزارشتە لە "پەرچەکرداری کۆمەڵایەتی" دژ بەو
گوتارە ئایینییەی کە هەوڵی سڕینەوەی هەستی نەتەوایەتی دەدات. ئەمە نیشانەی گەڕانەوەی
"شکۆی جەماوەر"ە بۆ ناو کایەی گشتی و وەرگرتنەوەی شەرعیەت لەو کەسانەی کە
ئایین بۆ خزمەتی ئەجێندای بیانی بەکاردێنن.
٣. ڕەهەندی فەرهەنگی:
سێبەرەکانی ئیسلامی سیاسی و ئیخوانیزم
یەکێک لە تەحەدا گەورەکانی فەرهەنگی کوردی لە چەند دەیەی
ڕابردوودا، ململانێ بووە لەگەڵ ئەو شەپۆلە ئایدۆلۆژیانەی کە هەوڵیان داوە "کوردبوون"
لەناو "ئیسلامێکی سیاسیی پەڕگیر"دا بتوێننەوە. ئەم شەپۆلانە زۆرجار لەژێر
پەردەی (ڕێکخراوی خێرخوازی و ناوەندی پەروەردەیی) کار بۆ لاوازکردنی ئینتیمای نیشتمانی
دەکەن. بەڵام، یەکگرتوویی خەڵک لە دەوری ناوی شەهیدێکی وەک (دەنیز عەفرین)، دەیسەلمێنێت
کە "خوێن" و "خاک" لای تاکی کورد هێشتا بەهێزترین بنەمای یەکگرتنن.
ئەمە شکستێکی کلتورییە بۆ ئەو هێزانەی دەیانەوێت مۆدێلێکی غەریب و نامۆ بە بەهاکانی
کوردەواری (وەک لێبوردەیی و ئازایەتی) بسەپێنن.
٤. شەهید وەک هێمایەکی
ترانسێندێنت (باڵا)
لە فەلسەفەی نەتەوەسازیدا، "شەهید" بەرزترین
پلەی پیرۆزییە. کاتێک مەلایەک یان ناوەندێکی ئایینی هێرش دەکاتە سەر ئەم سیمبولە، لە
ڕاستیدا هێرش دەکاتە سەر کۆڵەکەی ڕاگرتنی نەتەوە. یەکدەنگیی باوکانی بەغیرەت و گەنجانی
هۆشیار لەم قۆناغەدا، نیشانەی ئەوەیە کە (پاراستنی شکۆی شەهید) بووەتە هێڵێکی سوور
کە هیچ کەس ناتوانێت بە ناوی ئایینەوە بیبەزێنێت. ئەمە هەنگاوێکی گرنگە بەرەو
"سەربەخۆیی فکری" و ڕەتکردنەوەی جاشایەتی لە هەموو فۆرمەکانیدا، چ سیاسی
بێت یان ئایینی.
ئەنجام: بەرەو ئاسۆیەکی ڕوون
ئەم قۆناغەی ئێستا کوردستان پێیدا تێپەڕ دەبێت، قۆناغی
"بێژەکردن"ی فێڵ و تەڵەکە ئایدۆلۆژییەکانە. ڕاپەڕینی ناو مزگەوتەکان دژی
مەلای دەستکەمۆ و نۆکەر، نیشانەی تەندروستیی جەستەی کۆمەڵگەیە. کورد بەرەو داهاتوویەک
دەچێت کە تێیدا ئایین دەبێتە مایەی ئارامیی ڕۆحی و تەبایی نەتەوەیی، نەک ئامرازێک بۆ
دابەشکردن و خزمەتکردنی داگیرکەران. ئەمە سەرەتای کۆتاییهاتنی ئەو شەپۆلە تەمومژاوییە
بوو کە ساڵانێک بوو هەوڵی دەدا چاوی نەتەوەیەک لە ئاست مافە ڕەواکانی خۆی کوێر بکات.
کوردستان لە سایەی ئەم هۆشیارییەدا، بەرەو یەکێتییەکی
نەتەوەیی قووڵتر هەنگاو دەنێت.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر