ئایین لە نێوان جەوهەری مرۆڤبوون و کۆیلایەتیی سوڵتەدا
پێشەکی: ئایین وەک ئامراز یان وەک ئامانج؟
ئایین لە بنەڕەتدا بۆ ئەوە هاتبوو کە مرۆڤ لە "خودپەرستیی
تەسک" ڕزگار بکات و بەرەو ئاسۆیەکی فراوانتری ڕەوشت و ویژدان بیبات. بەڵام کاتێک
ئایین دەبێتە هۆی ئەوەی مرۆڤ دەستبەرداری ویژدانی بێت، کاتێک دەبێتە پەردەیەک کە مرۆڤ
ڕاستییەکان و زوڵم و زۆر نەبینێت، لێرەدا ئایین مانای خۆی لەدەست دەدات. ئەگەر ئایین
مرۆڤ نەگەیەنێتە پلەی "مرۆڤبوون"، ئەوا نەک هەر وازهێنان لێی پێویستە، بەڵکو
دەبێت وەک کۆت و زنجیرێک سەیر بکرێت کە پێویستە تێکبشکێنرێت.
کۆیلایەتیی پاداشت و سزا: مردنی ویژدان
زۆرینەی ئەوانەی خۆیان بە ئاییندار دەزانن، لە ڕاستیدا
لە بازنەیەکی ترس و تەماعدا دەخولێنەوە. ئەوان نەک لەبەر جوانیی چاکە، بەڵکو لەبەر
"پاداشت" و لە ترسی "سزا" ڕوو لە ئایین دەکەن. ئەم جۆرە لە ئیمان،
مرۆڤ دەکاتە "کۆیلەیەکی ئایینی" نەک "مرۆڤێکی ڕووحی". کاتێک مرۆڤ
تەنیا بۆ ڕزگارکردنی پێستی خۆی لە ئاگرێک کە بڕوای پێیەتی، چاو لە ئاست چەوسانەوە و
بێدادی دەپۆشێت، ئەو کەسە جەوهەری مرۆڤبوونی دۆڕاندووە. ویژدان کە دەنگی خودایە لە
ناوەوەی مرۆڤدا، لەژێر قورسایی تێکستە دەستکاریکراوەکان و بەرژەوەندیی سوڵتەکاندا دەخنکێنرێت.
توێڵکی سوڵتە و کاکڵی ئیمان
مێژووی ئایینی ئیسلام، بە تایبەت دوای تێکەڵبوونی بە دەسەڵات
و "سوڵتە"، تووشی گۆڕانکارییەکی مەترسیدار بوو. دەسەڵاتدارانی ئیسلامی بۆ
پاراستنی کورسییەکانیان، توێڵکێکی ئەستوور و ڕەشیان بە دەوری کاکڵی ئیماندا دروست کرد.
ئەم توێڵکە بریتییە لەو تەفسیرە سیاسییەی کە مرۆڤ دەکاتە نۆکەر و جەنگاوەری دەسەڵاتدار،
نەک گەڕۆک بەدوای حەقیقەتدا. ئەم پەردە ڕەشە ڕێگری لەوە دەکات کە ڕووناکی نێو دڵ بگاتە
دەوروبەر. مرۆڤێک کە ئەم پەردەیە بەسەر چاویدا هاتبێت، دەتوانێت بە ناوی ئایینەوە بکوژێت،
تاڵان بکات و سوجدە بۆ دیکتاتۆر ببات، تەنیا لەبەر ئەوەی وایان تێگەیاندووە کە
"ئەمە خواستی ئایینە".
بێدەنگیی جیهانی ئیسلامی و جێنۆسایدی کورد
لێرەوە دەگەینە گەورەترین پارادۆکس: وڵاتانی ئیسلامی و
ئەو وڵاتانەی کوردستانیان داگیر کردووە، هەموو ڕۆژێک بە ناوی ئایینەوە بانگەشەی
"برایەتی" و "دادپەروەری" دەکەن، کەچی لە ئاست جێنۆسایدی کلتووری
و فیزیکیی نەتەوەی کورددا بێدەنگن. بۆچی؟ چونکە ئایینی ئەوان لە "کاکڵ"ەوە
بووەتە "بەرژەوەندی". ئەوان ویژدانی خۆیان و جیهانیشیان بە پارە و نەوت کڕیوە.
ئایین بۆ ئەوان بووەتە ئامرازێکی سیاسی بۆ شەرعییەت دان بە داگیرکاری و سڕینەوەی ناسنامەی
نەتەوەیەکی تر. مرۆڤێک یان دەوڵەتێک کە بە ناوی ئایینەوە چاو لە ئاست زوڵمێکی گەورەی
وەک چەوسانەوەی کورد دەنووقێنێت، نە مرۆڤە و نە ئاییندار؛ ئەو تەنیا بازرگانێکی سیاسییە
کە ئایین وەک دەمامک بەکاردەهێنێت.
بەرەو ڕزگاری: سەربەخۆیی وەک فەریزەیەکی ویژدانی
ئەگەر ئایین نەتوانێت بەرگری لە مافی نەتەوەیەکی چەوساوە
بکات، ئەوا ئەو ئایینە بۆ کورد "بێگانەیە". تەنیا ڕێگەی ڕزگاریی کورد، گەڕانەوەیە
بۆ "ویژدانی نەتەوەیی" و بڕوابوون بە "بەرخۆدان". ڕزگاریی ڕاستەقینە
لەو کاتەوە دەست پێدەکات کە تاکی کورد ئەو پەردە ڕەشە بدرێنێت کە داگیرکەران بە ناوی
ئایینەوە بەسەر مێشکیدا هێناویانە.
سەربەخۆیی تەنیا پڕۆژەیەکی سیاسی نییە، بەڵکو پڕۆژەیەکی
مرۆیی و ئەخلاقییە بۆ گەڕاندنەوەی کەرامەتی مرۆڤی کورد. نەتەوەیەک کە خاوەنی ئیرادە
و سەربەخۆیی خۆی نەبێت، ناتوانێت خودای ڕاستەقینەش بپەرستێت، چونکە بڕیارەکانی لەژێر
دەستی سوڵتەیەکی داگیرکەردایە.
دەرەنجام:
ئایین ئەگەر نەبێتە هۆی ئازادی و دادپەروەری، دەبێتە دەرمانێکی
سڕکەر. کورد پێویستی بە ئیمانێکە کە هانی بدات بۆ ڕاپەڕین دژی زوڵم، نەک ئایینێک کە
فێری بکات چۆن لە ئاست جێنۆسایددا سەری کڕنۆش بۆ داگیرکەر شۆڕ بکات. رزگاری تەنیا لە
سایەی سەربەخۆیی و شکاندنی بتە سیاسی و ئایینییەکانی داگیرکەردایە.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر