فەلسەفەی بەرگریی ڕەوا و جەوهەری سەربەخۆیی: خوێندنەوەیەکی سیاسی بۆ
پرسی کورد
پێشەکی: جیاوازیی نێوان "جەنگخوازی" و
"بەرگری"
لە فەلسەفەی سیاسیدا، جەنگ بە هەموو ناشیرینییەکانییەوە،
کاتێک دەبێتە چەمکێکی خاوەن بەها کە وەک "بەرگریی ڕەوا" (Legitimate Defense) پێناسە
بکرێت. جەنگێک کە بۆ داگیرکاری و فراوانخوازی بێت، لوتکەی دڕندەیی مرۆڤە، بەڵام بەرگریی
نەتەوەیەکی ستەملێکراو بۆ پاراستنی بوونی خۆی، لوتکەی شکۆ و ئەخلاقە. نەتەوەی کورد
لە درێژایی مێژوودا، هەرگیز جەنگخواز نەبووە و خاکی هیچ نەتەوەیەکی داگیر نەکردووە،
بەڵکو ئەوە "ئیرادەی ژیان" بووە کە کوردی ناچار کردووە چەک هەڵگرێت.
مێژوو: لە قەڵغانی چاڵدێرانەوە بۆ قوربانیی سنوورەکان
مێژووی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست شایەتی دەدات کە کورد
دوای شەڕی چاڵدێران (١٥١٤) بوو بە قەڵغانێکی زیندوو بۆ پاراستنی ئیمپراتۆرییەتەکانی
فارس و تورک. کورد نەک هەر هەڕەشە نەبوو، بەڵکو پارێزەری سنوورەکان بوو. بەڵام پاداشتی
ئەم وەفادارییە، لە سەدەی بیستەمدا بە دابەشکردنی کوردستان بۆ چوار پارچە و زیادبوونی
داگیرکاریی عەرەبیش درایەوە.
ئەو دەوڵەتانەی کە خۆیان لەسەر خوێنی کورد و خاکی کوردستان
بونیاد ناوە، ئێستا داواکردنی سەرەتاییترین مافەکانی گەلی کورد بە "جوداخوازی" (Separatism) ناو
دەبەن. ئەمە گەورەترین چەواشەکاریی مێژووییە؛ کورد جوداخواز نییە، چونکە ناتوانرێت
لە خاکێک "جیا ببییتەوە" کە هی خۆت بێت. کورد "مافخواز" و
"خاوەنماڵە"، ئەوە داگیرکەرە کە وەک میوانێکی چەکدار هاتووە و خاوەنماڵ بە
نامۆ دەزانێت و باوەری بە پێکەوە ژیان نییە.
جەنگی هەشت ساڵەی ئێران و عێراق: وانەیەک بۆ هۆشیاری
ئەزموونی جەنگی هەشت ساڵەی نێوان ئێران و عێراق سەلماندی
کە کورد تەنها وەک "ئامراز" و "قوربانی" لەلایەن ناوەندە تێۆکراسی
و ناسیۆنالیستەکانەوە بینراوە. لەو جەنگەدا کە هەردوو دەوڵەت تەنها بۆ مانەوەی خۆیان
درێژەیان پێدا، خاکی کوردستان بوو بە گۆڕەپانی تاقیکردنەوەی چەکە کیمیاییەکان. جەنگەکە
تەنها ئەو کاتە وەستا کە ئاگری موشەکەکان گەیشتە تاران و بەغدا؛ ئەمە پێمان دەڵێت کە
داگیرکەر تەنها زمانی "هێز" تێدەگات و ئامادە نییە بەبێ فشار دەست لە جەستەی
کوردستان هەڵگرێت.
دیالێکتیکی جەنگ و بەرگری (لە دیدێکی فەلسەفییەوە)
بۆ ئەوەی تاکی کورد هۆشیار بێتەوە، دەبێت جیاوازیی نێوان
"جەنگی داگیرکەر" و "بەرگریی نەتەوە" بزانێت:
جەنگ نەفرەتە، بەڵام بەرگری بۆ گەلێکی ئازادیخواز، ڕەحمەتە.
جەنگ تاریکییە، بەڵام بەرگری بەرەو ڕووناکیی سەربەخۆیی
دەمانبات.
جەنگ تێکدانە، بەڵام بەرگری یەکەم پیتی ئاوەدانکردنەوەی
نیشتمانە.
جەنگ دژە مرۆڤایەتییە، بەڵام بەرگری لە شکۆی نەتەوە، کاكڵ و جەوهەری مرۆڤایەتییە.
جەنگ لە نەفس و تەماحەوە سەرچاوە دەگرێت، بەڵام بەرگری
لە ویژدانێکی بێدارەوە دێت.
داگیرکەران بەکارهێنانی چەکی کیمیایی و کۆمەڵکوژییەکانی
وەک (قارنە و ئەنفال،سەردەشت
و هەڵبچە، دەرسیم و قامیشڵو)یان بە ڕەوا دەزانی بۆ
سڕینەوەی کورد، کەچی بەرگریی کورد بۆ مانەوە بە "تیرۆر" و "خیانەت"
ناو دەبەن. ئەمە پارادۆکسێکی ئەخلاقییە کە تەنها بە "سەربەخۆیی" چارەسەر
دەبێت.
ئێستای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕێگەی ڕزگاری
لە ئێستادا کە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەبەردەم گۆڕانکاریی
گەورەدایە، هەر چوار پارچەی کوردستان لە ژێر هەڕەشەی جیاوازدایە. تورکیا بە پاساوی
ئاسایش، ئێران بە پاساوی ئایدیۆلۆژیا، و عێراق و سووریا بە پاساوی سەروەری، هەوڵی سڕینەوەی
دەستکەوتەکانی کورد دەدەن.
ڕاستییەکی تاڵ هەیە کە دەبێت تاکی کورد بڕوای پێ بێت:
"ئازادی بە خێر نادرێت، بەڵکو دەسەندرێت." مێژوو دەریخستووە کە فیدرالیزم
و ئۆتۆنۆمی لە سایەی عەقڵییەتی داگیرکەردا، تەنها دەرفەتێکی کاتیین بۆ داگیرکەر تا
هێزی خۆی کۆبکاتەوە و دووبارە هێرش بکاتەوە.
ئەنجام: سەربەخۆیی وەک تاکە بژاردە
سەربەخۆیی تەنها خواستێکی سیاسی نییە، بەڵکو زەروورەتێکی
بایۆلۆژی و کولتوورییە بۆ مانەوەی نەتەوەی کورد. تاکی کورد دەبێت بگاتە ئەو ئاستە لە
هۆشیاری کە تێبگات: "هەزینەی سەربەخۆیی هەرچەند گەورە بێت، لە هەزینەی ژێردەستەیی
کەمترە." لە ژێردەستەییدا، ئێمە هەر قوربانی دەدەین (کیمیاباران، سێدارە، کۆچبەر
بوون)، بەڵام قوربانییەک کە هیچ بەرهەمێکی نییە. کەواتە با قوربانییەکانمان لە پێناو
ئامانجێکی پیرۆزدا بێت کە ئەویش "کوردستانێکی سەربەخۆ"یە.
ئاشتی و دیالۆگ خواستی هەمیشەیی ئێمەیە، بەڵام کاتێک هەموو
دەرگاکان دادەخرێن، بەرگری دەبێتە پیرۆزترین ئەرک. ئێمە دەبێت یەکگرتوو بین و بزانین
کە دوژمنانمان لەسەر دژایەتی کورد هاوپەیمانن، بۆیە پێویستە کوردیش لەسەر بنەمای
"بەرژەوەندیی نەتەوەیی" و "سەربەخۆخوازی" یەکدەنگ بێت. ڕێگەی ڕزگاری
لێرەدایە: هۆشیاری، یەکگرتوویی و ئامادەیی بۆ قوربانیدان لە پێناو ئازادی نەک بۆ مانەوەی
داگیرکەر.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر