ستراتیژیەتی مانەوە و ئیرادەی بڕیار: خوێندنەوەیەکی ئەکادیمی بۆ کتێبی "بۆ مێژوو" و گونجاندنی لەگەڵ واقیعی ئێستای کورد
دەستپێک
کتێبی "بۆ مێژوو" کە لە نووسینی سەرۆک مەسعود
بارزانییە، تەنیا گێڕانەوەیەکی سادەی ڕووداوەکان نییە، بەڵکو دەقێکی ستراتیژی و سیاسییە
کە لە قۆناغێکی یەکلاکەرەوەدا بڵاوکراوەتەوە. ئەم بەرهەمە هەوڵێکە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی
"ڕاستییەکان" لە دیدگای بڕیاربەدەستێکی سەرەکییەوە، کە تێیدا تیشک دەخرێتە
سەر ململانێکانی کورد لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندی و پرۆسەی بڕیاردان لە ساتە هەستیارەکاندا.
هەروەها،کتێبی "بۆ مێژوو"ی مەسعود بارزانی، وەک مانیفێستێکی سیاسی بۆ قۆناغی "نەخێر بۆ پاشکۆیەتی" سەیر دەکرێت. نووسەر لەم بەرهەمەدا دەیەوێت بیسەلمێنێت کە کێشەی کورد لەگەڵ دەوڵەتە داگیرکەرەکان کێشەی "یاسا و دەستوور" نییە، بەڵکو کێشەی "عەقڵییەتی سڕینەوەیە".
یەکەم: میتۆدۆلۆژیای نووسین و سەرچاوەسازی
لە ڕووی ئەکادیمییەوە، ئەم کتێبە لە خانەی "سەرچاوە یەکەمینەکان" (Primary Sources) پۆلێن دەکرێت. نووسەر سوودی لە میتۆدی "گێڕانەوەی بەڵگەنامەیی" وەرگرتووە. کتێبەکە بە پاشکۆیەکی دەوڵەمەند لە نەخشە، نامەی دیپلۆماسی و بڕیارە فەرمییەکان پشتڕاست کراوەتەوە، ئەمەش وای کردووە کتێبەکە لە بیرەوەرییەکی شەخسییەوە بگۆڕێت بۆ تێکستێکی مێژوویی کە توێژەران دەتوانن بۆ تێگەیشتن لە لۆژیکی سیاسیی ئەو سەردەمە پشتی پێ ببەستن.
دووەم: تەوەرە شیکارییەکان
١. فەلسەفەی مافی چارەی
خۆنووسین:
کتێبەکە ڕیفراندۆمی ساڵی ٢٠١٧ وەک بنەمایەکی یاسایی و سروشتی دەبینێت. بارزانی لە ڕێگەی شیکاریی مێژووییەوە دەیسەلمێنێت کە "شەراکەت" لە عێراقدا لە ساڵی ١٩٢١ەوە تا ٢٠١٧ شکستی هێناوە، بۆیە پەنابردن بۆ ڕای گەل نەک هەر هەڵە نەبووە، بەڵکو تاقە ڕێگەی دیموکراسیانە بووە بۆ کۆتاییهێنان بە ململانێیەکی سەد ساڵە.
٢. پارادۆکسی شەڕ و
دیپلۆماسی:
بەشێکی گرنگی کتێبەکە تەرخان کراوە بۆ شەڕی داعش. نووسەر نیشانی دەدات چۆن کورد لە بەرەی پێشەوەی بەرگری لە جیهان بووە، بەڵام لە کاتی ڕیفراندۆمدا ڕووبەڕووی "بێوەفایی" نێودەوڵەتی بووەتەوە. ئەمەش شیکارییەکی قووڵە بۆ پەیوەندییەکانی هێزە هەرێمییەکان و بەرژەوەندییە نێودەوڵەتییەکان کە زۆرجار بەسەر پرەنسێپە ئەخلاقییەکاندا زاڵ دەبن.
٣. ڕووداوەکانی ١٦ی
ئۆکتۆبەر و دیاردەی ناپاکی:
بارزانی لەم کتێبەدا بە زمانێکی توند و ڕاشکاو باس لە
ڕووداوەکانی کەرکووک دەکات. لە ڕوانگەی سیاسییەوە، ئەم بەشەی کتێبەکە شیکارییەکە بۆ
"درزی ناوخۆیی" و کاریگەریی دەستێوەردانی دەرەکی لەسەر بڕیاری سیاسیی کورد.
نووسەر دەیەوێت ئەو پەیامە بگەیەنێت کە دەستکەوتە مێژووییەکان تەنیا بە یەکڕیزی دەپارێزرێن.
خاڵە بەهێز و ستراتیژییەکانی نێو کتێبەکە
١. بەڵگەدارکردنی شکستی دەوڵەتی نەتەوە (Nation-State): بارزانی بە بەڵگەوە نیشانی دەدات کە عێراق لە ١٩٢١ەوە نەیتوانیوە ببێتە چەتر بۆ هەمووان. ئەم خاڵە بەهێزە چونکە تێگەیشتنێکی قووڵ دەدات کە "فیدراڵیزم" یان "ئۆتۆنۆمی" لەگەڵ عەقڵییەتی مەزهەبی و شۆڤێنی سەرناگرێت.
٢. مافی
چارەی خۆنووسین: کتێبەکە ڕێکاری ڕیفراندۆم وەک تاقە ڕێگەی دیموکراسی دەبینێت کە کورد
لە "قوربانیی مێژوو"ەوە دەگۆڕێت بۆ "بڕیاردەری مێژوو".
٣. دەستنیشانکردنی درزی
ناوخۆیی وەک گەورەترین هەڕەشە: گێڕانەوەی ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەر وانەیەکی سیاسیی
توندە؛ کە کورد هەرچەندە هێزی سەربازی (پێشمەرگە) و پشتیوانی گەلی هەبێت، ئەگەر یەکڕیزی
سیاسی نەبێت، دەستکەوتەکان لەدەست دەچن.
٤. ڕەخنە لە بێوەفایی
نێودەوڵەتی: کتێبەکە تیشک دەخاتە سەر ئەوەی کە بەرژەوەندیی زلهێزەکان جێگیر نییە، و
تەنیا "هێزی ناوخۆیی" و "ئیرادەی میللەت" زامنی مانەوەن.
دووەم: بەراوردکاری لەگەڵ بارودۆخی ئێستای چوار پارچەی
کوردستان
١. باشووری کوردستان
(وانەی ١٦ی ئۆکتۆبەر)
ئێستا باشوور لەبەردەم هەمان ئەو هەڕەشانەدایە کە لە کتێبەکەدا
باسکراون؛ فشار بۆ سەر قەوارەی هەرێم و بڕینی شایستە داراییەکان. خاڵی بەهێزی کتێبەکە
(یەکڕیزی) ئێستا پێویستییەکی ژیانییە بۆ باشوور تا ڕێگری لە دووبارەبوونەوەی شکستی
سیاسی بکات.
٢. باکووری کوردستان
(دیپلۆماسی و ناسنامە)
لە باکوور، پرسی ناسنامە و عەقڵییەتی نکۆڵیکار کە بارزانی
لە عێراقدا باسی دەکات، بە هەمان شێوە لە تورکیادا بوونی هەیە. کتێبەکە پێمان دەڵێت
کە کورد نابێت تەنیا چاوەڕێی "چاکەی" دەوڵەت بێت، بەڵکو دەبێت ناسنامەی خۆی
بسەپێنێت.
٣. ڕۆژئاوای کوردستان
(تەحەددیی مانەوە و هاوپەیمانییەکان)
ڕۆژئاوا ئێستا لە هەستیارترین قۆناغدایە. بە پێی تێڕوانینەکانی
بارزانی:
پەیوەندی لەگەڵ ئەمریکا: بارزانی لە کتێبەکەیدا ئاماژە
بەوە دەکات کە ئەمریکا لە کاتی بەرژەوەندییە گەورەکاندا پشت لە کورد دەکات (وەک لە
٢٠١٧ کردی). ئەمە ئاگادارکردنەوەیەکی بەهێزە بۆ ڕۆژئاوا کە نابێت تەنیا پشت بە هاوپەیمانی
نێودەوڵەتی ببەستێت.
دیالۆگی کوردی-کوردی: بارزانی جەخت لەوە دەکاتەوە کە بەبێ ڕێککەوتنی لایەنەکان (وەک ENKS و لایەنەکانی تر)، ڕۆژئاوا ناتوانێت شەرعییەتی نێودەوڵەتی درێژخایەن بەدەستبهێنێت.
سێیەم: کوردی ڕۆژهەڵات چۆن سوود لەم بارودۆخە و تێڕوانینانە
دەبینێت؟
بەپێی فەلسەفەی سیاسی بارزانی لەم کتێبەدا، کوردی ڕۆژهەڵات
دەتوانێت بەم شێوەیە سوودمەند بێت:
١. خۆسازدان بۆ بۆشایی
سیاسی: بارزانی پێی وایە مێژوو دەرفەتی کتوپڕ دەدات. کوردی ڕۆژهەڵات دەبێت وەک
"هێزێکی ئامادە" و یەکگرتوو خۆی نیشان بدات، تا لە کاتی هەر گۆڕانکارییەک
لە ئێراندا، وەک باشووری ساڵی ١٩٩١ یان ڕۆژئاوای ٢٠١٢ تووشی پەرتەوازەیی نەبێت.
٢. وانەی "بەرەی
کوردستانی": گەورەترین سەرکەوتنی کورد لە باشوور دروستکردنی بەرەی کوردی بوو.
بۆ ڕۆژهەڵات، تێپەڕاندنی جیاوازییە ئایدۆلۆژییەکان و دروستکردنی "چەترێکی نیشتمانی
یەکگرتوو" (وەک ئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم کە بارزانی باسی دەکات) تاقە ڕێگەیە
بۆ ئەوەی جیهان مامەڵەیان لەگەڵ بکات.
٣. دوورکەوتنەوە لە
شەڕی ناوخۆیی: بارزانی لە کتێبەکەدا بە ئازارەوە باس لە "خەنجەری ناوخۆ"
دەکات. ڕۆژهەڵات دەبێت لە ئێستاوە ڕێگری بکات لە هەر ئەگەرێکی پێکدادانی حیزبی، چونکە
ئەوە دەبێتە هۆی لەدەستدانی سۆزی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.
٤. بەکارهێنانی دیپلۆماسی
هاوتەریب لەگەڵ هێز: بارزانی نیشانی دەدات کە پێشمەرگە هێزی پاراستنە، بەڵام دیپلۆماسی
دەرگاکان دەکاتەوە. ڕۆژهەڵات دەبێت لۆبییەکی بەهێز لە دەرەوە دروست بکات کە گوزارشت
لە "داوای گەل" بکات نەک تەنیا داوای حیزبی.
کۆتایی و دەرئەنجام
کتێبی "بۆ مێژوو" پاشکۆیەکە بۆ کتێبخانەی سیاسیی کورد کە تێیدا مێژوو لە دەمی "بڕیاردەر"ەوە دەگێڕدرێتەوە. گرنگیی ئەم کتێبە لەوەدایە کە ڕێگە نادات ڕووداوەکان وەک خۆیان فەرامۆش بکرێن، بەڵکو دەیانخاتە چوارچێوەیەیەک کە نەوەکانی داهاتوو بتوانن وەک "وانەیەکی سیاسی" لێی بڕوانن. ئەم بەرهەمە بانگەوازێکە بۆ گەڕانەوە بۆ ناسنامەی نیشتمانی و متمانەکردن بە ئیرادەی گەل وەک تاقە سەرچاوەی ڕەوایی.
کتێبی "بۆ مێژوو"، هەروەها وانەیەکە لە "ڕیالیزمی سیاسی". پەیامی سەرەکی بۆ هەر چوار پارچە و بەتایبەت ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا ئەوەیە: "جیهان ڕێز لە هێز و یەکڕیزی دەگرێت، نەک لە مافی بێ پشتوپەنا". بارزانی لە ڕێگەی ئەم کتێبەوە دەڵێت: کورد دەبێت هەمیشە ئامادە بێت بۆ "ساتەوەختی بڕیار"، چونکە مێژوو بەزەیی بەوانەدا نایەتەوە کە چاوەڕێی سۆزی داگیرکەرەکانیانن.
بۆ خوێندنەوەی کتێبەکە کلیک لە سەر ئەو لینکە بکە:
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر