ناونیشانی توێژینەوە: لە کڕۆکی ڕووناکییەوە بۆ توێڵکی
دەسەڵات؛ خوێندنەوەیەکی ڕەخنەیی بۆ ئیسلامی سیاسی لە ژێر تیشکی حیکمەتی ئیشراق و
فەلسەفەی نووردا
پێشەکی:
ئایین لە جەوهەری خۆیدا پەیوەندییەکی میتافیزیکییە لە
نێوان مرۆڤ و ڕەها (خودا). بەڵام کاتێک ئایین لە گۆڕەپانی سیاسەتدا کورت
دەکرێتەوە، لە "مانا"وە دەبێتە "کاڵا" و لە
"حیکمەت"ەوە دەبێتە "ئامراز". ئەم توێژینەوەیە هەوڵ دەدات
جیاوازی نێوان "ئیمانی کڕۆکی" (کە سۆهرەوەردی و نوورەسی جەختی لێ
دەکەنەوە) و "ئایینی توێڵکی" (کە ئیسلامی سیاسی نوێنەرایەتی دەکات)
بخاتە ڕوو، بە تایبەت لە ژینگەی سیاسیی کوردستانی و ململانێی نێوان ئایینە
سروشتییەکان و ئایینە تەشریعییەکان.
تەوەرەی یەکەم: فەلسەفەی کڕۆک (حیکمەتی ئیشراق و
حەقیقەتی ئیمان)
لای شەهابەدین سۆهرەوەردی لە "حیکمەتی
ئیشراق"دا، بوون بریتییە لە پلەبەندیی ڕووناکی. مرۆڤی باوەڕدار دەبێت بەرەو
"نووری ئەنوەر" گەشت بکات، کە تێیدا ڕەوشت و مەعریفە دەبنە یەک. بە
هەمان شێوە، بەدیعولزەمان نوورەسی لە پڕۆژەی "پەیامەکانی نوور"دا جەخت
لەوە دەکاتەوە کە ئیمان "کڕۆک و ڕاستی"یە (الحقیقە)، نەک تەنها
ڕواڵەتێکی کۆمەڵایەتی.
ئەم دوو بیرمەندە ئایین وەک پرۆسەیەکی ناوەکی دەبینن؛
لای ئەوان ئیمان "ڕووناککردنەوەی ناخە"، نەک "سەپاندنی
دەسەڵات". لێرەوە دابڕانی گەورە دروست دەبێت؛ کاتێک حیزبی سیاسی دێت و ئایین
لە ڕووناکییەوە دەگۆڕێت بۆ "ئایدۆلۆژیایەکی تاریک" بۆ کۆنترۆڵکردنی
جەماوەر.
تەوەرەی دووەم: ئیسلامی سیاسی و فەتێشیزمی
"توێڵک"
ئیسلامی سیاسی لە کوردستان و ناوچەکە، ئایینی
کردووەتە "پۆشاک" (توێڵک). لێرەدا ئایین تەنها لە ڕواڵەتدا دەمێنێتەوە:
1.
دروستکردنی
خێڵی ئایدۆلۆژی: حیزبە
ئیسلامییەکان لە جیاتی پەروەردەی ڕۆحی، مێگەلێکی سیاسییان دروست کردووە کە
کارەکەیان تەنها "شەیتانکردنی بەرانبەر" و جنێودانە بە نەیاران. ئەمە
لادانە لە حیکمەتی ئیشراق کە جەخت لە سەر مۆراڵ و جوانی دەکاتەوە.
2.
بەکارهێنانی
سێکس وەک ئامرازی کۆنترۆڵ: نموونەی
"زەواجی میسیار" یان ئەو هاوسەرگیرییە کاتییانەی لە ناو بازنە
حیزبییەکاندا دەکرێن، نیشانەی تێگەیشتنێکی کاڵاییە بۆ ژن و ئایین. ئایین لێرەدا
نابێتە ڕێگر لە بەردەم غەریزە، بەڵکو دەبێتە "کڵاوڕۆژنەیەک" بۆ شەرعییەت
دان بە هەڵپە سێکسییەکان.
تەوەرەی سێیەم: پارادۆکسی دووڕوویی (نیفاقی سیاسی)
ئەم تەوەرە پشکنین بۆ ئەو دووفاقییە دەکات کە ئیسلامی
سیاسی تێیدا دەژی:
- ئازادی و
زۆرەملی: لە
کاتێکدا دەڵێن "لا اکراە فی الدین"، بەڵام سزای کوشتن بۆ هەڵگەڕاوە
دادەنێن.
- جوانی و
داپۆشین: بانگەشەی
جوانی خودا دەکەن، بەڵام هەموو جوانییەکی ژن وەک "عەورەت" و
"گوناە" وێنا دەکەن.
- پەنابەری و
عەلمانییەت: گەورەترین
پارادۆکس ئەوەیە کە داوای شەریعەت دەکەن، بەڵام خۆیان و منداڵەکانیان لە
وڵاتە عەلمانی و دیموکراسییەکاندا دەژین و لە قوتابخانە ڕۆژئاواییەکان
دەخوێنن. ئەمە ئەو "نیفاقە" قێزەونەیە کە قورئان خۆی لە "بنی
بنەوەی ئاگر"دا جێگەی کردوونەتەوە.
تەوەرەی چوارەم: بازرگانیی پاداشت و سزا بەرانبەر بە
ئایینە گەردوونییەکان
لێرەدا بەراوردکارییەک دەکەین لە نێوان دوو دیدگای
جیاواز بۆ خودا:
1.
دیدگای
بازرگانی (ئایینە ئیبراهیمییە سیاسییەکان): پەیوەندی
مرۆڤ و خودا وەک گرێبەستێکی بازرگانییە (کار دەکەم بۆ ئەوەی حۆری و بەهەشتم دەست
بکەوێت، یان نایەم بۆ ئەوەی نەسوتێم). ئەمە ئیمانێکی بەرژەوەندیخوازانەیە.
2.
دیدگای
گەردوونی (ئایینە کوردییە کۆنەکان - یارسانی، ئێزدی و هیتر): لای
ئەمان سروشت خۆی پەرستگایە. سزا و پاداشت بەو مانایە نییە کە مامەڵە لەگەڵ خودا
بکرێت. لای ئەمان خودا لە هەموو شوێنێکە و ئایین "ڕێگایەکە" بۆ گەیشتن
بە حەقیقەتی مرۆڤایەتی، نەک "یاسا و سزایەکی" وشک.
ئەنجامگیری:
ئیسلامی سیاسی لە کوردستان نەک هەر نەبووەتە مایەی
ڕزگاریی ڕۆحی، بەڵکو ئایینی لە ناوەڕۆکە ئەخلاقییەکەی داماڵیوە. بەکارهێنانی ئایین
بۆ "تەقیە"، "درۆ"، "سپیکردنەوەی پارە" و
"پەراوێزخستنی ژن"، نیشانەی کۆتایی هاتنی ئەو مۆدێلە وێرانکەرەیە.
گەڕانەوە بۆ "حیکمەتی ئیشراق"ی سۆهرەوەردی و "کڕۆکی ئیمان"ی
نوورەسی، تەنها بەوە دەبێت کە ئایین لە چنگی سیاسییەکان دەربهێندرێت و
بگەڕێندرێتەوە بۆ کایەی وجوودی و ئەخلاقیی خۆی.
- سەرچاوەکان:
- (کتاب المطارحات)
- کتاب (الکلمات).
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر