ناونیشان: ئاڵا؛ کۆدێکی ئۆنتۆلۆجی بۆ یەکخستنەوەی
ڕۆحی دابەشکراوی نەتەوە
پێشەکی: ئاڵا وەک ناسنامەی بوون
لە فەلسەفەی سیاسی و کۆمەڵناسیدا، ئاڵا تەنها پارچە
قوماشێک نییە کە بە ڕەنگ نەخشێندرا بێت، بەڵکو "تێکستێکی بینراو" (Visual Text)ـە کە
کورتکراوەی مێژوو، ئێش و ئازار، خەون و ئایندەی نەتەوەیەکە. بۆ کورد، کە
نەتەوەیەکە لە ڕووی جوگرافییەوە (Physically) دابەشکراوە،
ئاڵا ڕۆڵی "چەسپی میتافیزیکی" دەبینێت. ئەگەر چیای زاگرۆس بڕبڕەی پشتی
جوگرافیای کوردستان بێت کە بە فیزیایی خاکەکە ڕادەگرێت، ئەوا "ئاڵای
کوردستان" بڕبڕەی پشتی ڕۆحی و مەعنەوی تاک بە تاکی کوردە کە ڕێگە نادات ئەم
دابەشبوونە فیزیاییە ببێتە دابەشبوونی دەروونی.
یەکەم: دایەلێکتیکی پارچەبوون و یەکپارچەیی ڕۆح
دۆخی کوردستان نموونەیەکی دەگمەنە لە "پارادۆکسی
سیاسی"؛ خاکێک کە بە زۆر دابەشکراوە، بەڵام نەتەوەکەی خاوەنی یەک "نەستی
جەمعی" (Collective Unconscious)ـیە.
دوژمنانی کورد لە سەدەی ڕابردوودا ستراتیژییەکەیان لەسەر ئەوە داڕشتبوو کە سنوورە
دەستکردەکان بکەنە سنووری زهنی. واتە کوردێک لە ڕۆژهەڵات هەست بە نامۆیی بکات
بەرامبەر کوردێک لە باکور.
لێرەدا گرنگیی "یەک ئاڵا" دەردەکەوێت. ئاڵا
ئەو هێزە سیمبۆلیکەیە کە سنوورە دەستکردەکان دەبەزێنێت. کاتێک کوردێک لە هەر چوار
پارچە سەیری هەمان خۆر و هەمان ڕەنگەکان دەکات، پەیامێکی فەلسەفی وەردەگرێت:
"ئێمە لە جەستەدا بریندار و دابەشکراوین، بەڵام لە ڕۆحدا یەکەیەکین و لێک
دانابڕێین." ئاڵا تاکە وەڵامی ئۆنتۆلۆجییە (وڵامی بوونگەرایی) بۆ ئەو
هەوڵانەی دەیانەوێت کورد لە خۆی نامۆ بکەنەوە.
دووەم: جیاوازیی نێوان "فرەیی حیزبی" و
"یەکێتیی نەتەوەیی"
لە زانستی سیاسەتدا، بوونی چەندین حیزب و ڕێکخراو
نیشانەی زیندوویەتی کۆمەڵگایە (Pluralism)،
بەڵام ئەم فرەییە دەبێت لەژێر سێبەری "یەک پیرۆزی"دا کۆببێتەوە.
کێشەی گەورەی کورد ئەوە نییە کە خاوەنی سەدان حیزبە،
بەڵکو کێشەکە ئەوەیە کاتێک "ئاڵای حیزب" باڵا دەکات بەسەر "ئاڵای
نەتەوە"دا. لە ڕووی ئەکادیمییەوە:
- ئاڵای حیزب: ئامرازە،
کاتییە، گوزارشت لە ئایدۆلۆژیایەکی دیاریکراو دەکات و دەکرێت بگۆڕدرێت یان
نەمێنێت.
- ئاڵای
نەتەوە: ئامانجە،
ئەبەدییە، گوزارشت لە هەموو ڕەنگ و دەنگە جیاوازەکان دەکات و پیرۆزییەکەی
ڕەهایە.
گرنگ نییە چەند پارتی کوردی هەن و هەرکامیان لۆگۆ و
ڕاچمەی خۆیان هەیە، بەڵام لە چرکەساتی "خەبات" و
"نوێنەرایەتیکردن"دا، دەبێت هەموو ئەو ئاڵا بچووکانە لەژێر سێبەری ئاڵا
گەورەکەدا بن. فەلسەفەی سەرکەوتن ئەوەیە: "فرەیی لە ڕێکخستندا، بەڵام یەکێتی
لە ئامانجدا." ئاڵای کوردستان ئەو ئامانجە هاوبەشەیە کە ڕێگە نادات فرەیی
حیزبەکان ببێتە هۆی پەرشوبڵاوی (Fragmentation)ی
نەتەوە.
سێیەم: ستراتیژیی دوژمنان و دژە-ئاڵا
وەک ئاماژەم پێدا، دوژمنان لە ڕێگەی دروستکردنی حیزبی
کارتۆنی و ئاڕاستەکراوەوە هەوڵ دەدەن "پێناسەی کورد" شێواو بکەن. ئەوان
دەزانن ئەگەر کورد لەژێر یەک ئاڵادا کۆببێتەوە، واتە خاوەنی یەک "گوتاری
سیاسی"ـیە. بۆیە هەوڵ دەدەن بۆ هەر ناوچەیەک، یان هەر گرووپێک، ناسنامەیەکی
لۆکاڵی و ئاڵایەکی جیاواز دروست بکەن تا پیرۆزییە گەورەکە (کوردستان) لەبیر
بەرنەوە.
لێرەدا "یەک ئاڵا" دەبێتە قەڵغان. کاتێک
پێشمەرگەیەک یان شەڕڤانێک لەژێر ئاڵای کوردستاندا شەڕ دەکات، ئەو شەڕە لە شەڕێکی
حیزبییەوە دەگۆڕێت بۆ شەڕێکی نەتەوەیی و مێژوویی. ئاڵا شەرعییەت دەدات بە خوێنی
شەهید، چونکە دەیسەلمێنێت کە ئەو خوێنە بۆ "بەشێک" نەڕژاوە، بەڵکو بۆ
"کۆی گشتی" (The Whole) بەخشراوە.
دەرەنجام: ئاڵا وەک پەیمانی مانەوە
لە کۆتاییدا، گرنگیی هەبوونی یەک ئاڵا بۆ کورد تەنها
مەسەلەیەکی پرۆتۆکۆڵی نییە، بەڵکو مەسەلەی مان و نەمانە. لە جیهانی مۆدێرندا،
نەتەوەکان بە سیمبۆلەکانیان دەناسرێنەوە.
با زاگرۆس هەر وەک کۆڵەکەیەک بمێنێتەوە کە پشتی
زەوییەکەی گرتووە، بەڵام با ئاڵای کوردستان ئەو ڕۆحە بێت کە بە دەماری هەموو
کوردێکدا دەگەڕێت. کورد دەبێت بە شێوەیەک پەروەردە بکرێت کە تێبگات: حیزبەکان
دەڕۆن و دێن، سەرکردەکان دەمرن و دەگۆڕێن، بەڵام ئەوەی دەمێنێتەوە و پیرۆزە، تەنها
خاکی کوردستان و ئەو ئاڵایەیە کە لەسەری دەشەکێتەوە.
هەر کاتێک کورد توانی "ئەمەکی بۆ حیزب"
بگۆڕێتەوە بۆ "ئەمەک بۆ ئاڵا"، ئەو ڕۆژە دەتوانین بڵێین سەرەتای
کۆتاییهاتنی پیلانی دوژمنان و سەرەتای دروستبوونی دەوڵەتی کوردییە لەسەر ئەرزی
واقیعدا، نەک تەنها لە خەیاڵدا.
بە کورتی: یەک
ئاڵا، واتە یەک چارەنووس، یەک ئایندە و یەک نەتەوە، هەرچەندە ئەگەر جوگرافیاکەشمان
پارچە پارچە کرابێت.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر